Τα παλαιότερα γνωστά μουσικά όργανα – φλάουτα σκαλισμένα από κόκαλα – έχουν τελειώσει 40.000 ετών. Και οι άνθρωποι πιθανότατα έφτιαχναν μουσική πριν από αυτό, με βάση τα απολιθώματα που έδειχναν ότι οι πρόγονοί μας είχαν την ικανότητα να τραγουδούν πάνω από 530.000 χρόνια πριν. Αυτό σημαίνει ότι είχαμε μουσική πολύ περισσότερο από ό,τι είχαμε την ευρέως διαδεδομένη γεωργία, η οποία εμφανίστηκε πριν από περίπου 12.000 χρόνια.
Η μουσική είναι μέρος αυτού που σημαίνει να είσαι άνθρωπος, και φαινομενικά ήταν πάντα. Ακόμα κι έτσι, ανακαλύπτουμε συνεχώς νέα πράγματα για τη δύναμη της μουσικής. Εδώ είναι μερικά πρόσφατα επιστημονικά ευρήματα.
Η μουσική μπορεί να επιταχύνει την ανάρρωση μετά την επέμβαση
Α 2024 ανασκόπηση και μετα-ανάλυση από ερευνητές από το California Northstate University College of Medicine διαπίστωσαν ότι η ακρόαση μουσικής μετά από χειρουργική επέμβαση μπορεί να μειώσει σημαντικά τον πόνο που αντιλαμβάνονται οι ασθενείς και να μειώσει τον καρδιακό ρυθμό τους. Μείωσε ακόμη και την ανάγκη για οπιοειδή μετά την επέμβαση, με τους ασθενείς που άκουγαν μουσική να χρησιμοποιούν «κατά μέσο όρο 0,758 mg σε σύγκριση με 1,654 mg για εκείνους που δεν άκουγαν μουσική».
Η εργασία, η οποία εξέτασε 35 προηγούμενες μελέτες, δείχνει ότι η μουσική μπορεί να βοηθήσει στη διευκόλυνση της αγχωτικής μετάβασης από την αναισθησία στην ανάρρωση, μειώνοντας τα επίπεδα άγχους και κορτιζόλης. Ο Δρ Eldo Frezza, ανώτερος συγγραφέας της μελέτης και καθηγητής χειρουργικής, είπε: «Η μουσική μπορεί να βοηθήσει στη διευκόλυνση της μετάβασης από το στάδιο της αφύπνισης στην επιστροφή στην κανονικότητα και μπορεί να βοηθήσει στη μείωση του άγχους γύρω από αυτή τη μετάβαση».
Ποιο είδος μουσικής λειτουργεί καλύτερα, όμως; Ό,τι σας αρέσει περισσότερο προσωπικά. «Δεν προσπαθούμε να πούμε ότι ένα είδος μουσικής είναι καλύτερο από ένα άλλο», είπε ο Δρ Frezza. «Πιστεύουμε ότι η μουσική μπορεί να βοηθήσει τους ανθρώπους με διαφορετικούς τρόπους μετά την επέμβαση, επειδή η μουσική μπορεί να είναι ανακουφιστική και να σας κάνει να νιώσετε ότι βρίσκεστε σε ένα οικείο μέρος».
Η συνεχής ακρόαση μουσικής μπορεί να βοηθήσει στην αποτροπή της άνοιας
Όποιος ακούει μουσική τακτικά γνωρίζει ότι δεσμεύει τον εγκέφαλο, ακόμα και όταν είναι απλά στο παρασκήνιο. Αποδεικνύεται ότι η δέσμευση θα μπορούσε να είναι χρήσιμη σε μεγάλη ηλικία. Μελέτη του 2025 από ερευνητές στο Πανεπιστήμιο Monash στη Μελβούρνη της Αυστραλίας, διαπίστωσαν ότι το να αφήνεις τη μουσική σε λειτουργία —ακόμα και στο παρασκήνιο— μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο άνοιας.
Η μελέτη, η οποία περιελάμβανε «10.893 ενήλικες Αυστραλούς που κατοικούν στην κοινότητα και ήταν 70 ετών και άνω», διαπίστωσε ότι το να ακούς πάντα μουσική, σε σύγκριση με το να ακούς ποτέ, σπάνια ή μερικές φορές, συσχετίστηκε με 39% μειωμένο κίνδυνο άνοιας. Το να παίζεις ένα όργανο ήταν επίσης χρήσιμο, με 35% μειωμένο κίνδυνο άνοιας. Αν και αυτή η μελέτη δεν καθιερώνει αιτιότητα μεταξύ του παιχνιδιού ή της ακρόασης μουσικής και της γνωστικής υγείας, οι αριθμοί είναι αρκετά πειστικοί από μόνοι τους.
Η ικανότητα του εγκεφάλου σας να επανασυνδέεται – που ονομάζεται εγκεφαλική πλαστικότητα – είναι αυτή που σας επιτρέπει να μάθετε νέες δεξιότητες. Και η εκμάθηση της μουσικής μπορεί να βοηθήσει.
Α 2010 μελέτη σε Νευροεπιστήμονας από ερευνητές από την Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ διερευνά πώς η εκμάθηση και το παίξιμο μουσικών οργάνων ενισχύει την πλαστικότητα του εγκεφάλου, ιδιαίτερα νωρίς στη ζωή. «Η μουσική εκπαίδευση στα παιδιά, όταν ξεκινά σε νεαρή ηλικία, οδηγεί σε βελτιωμένες γνωστικές επιδόσεις», αναφέρει η μελέτη, η οποία αποτελεί ανασκόπηση προηγούμενων ερευνών, προσθέτοντας ότι τα οφέλη είναι εμφανή σε όλα τα στάδια της ζωής.
Για παράδειγμα: πολλαπλές μελέτες υποδεικνύουν ότι τα παιδιά που εξασκούνται στα όργανα αναπτύσσουν μεγαλύτερο πρόσθιο κάλλος του σώματος. Αυτό το μέρος του εγκεφάλου «διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη διαημισφαιρική επικοινωνία», σύμφωνα με την εφημερίδα. Η εργασία προτείνει επίσης ότι η εκμάθηση ενός οργάνου ως ενήλικας μπορεί να αλλάξει τον εγκέφαλο με δυνητικά ευεργετικούς τρόπους, ενώ επισημαίνει επίσης την πιθανότητα επιβράδυνσης της γνωστικής έκπτωσης στους ηλικιωμένους.
Γιατί είναι αυτό; Επειδή η εκτέλεση μουσικής απαιτεί ένα σωρό διαφορετικές δεξιότητες, οι οποίες λαμβάνουν χώρα σε διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου. «Η δημιουργία μουσικής θέτει μοναδικές απαιτήσεις στο νευρικό σύστημα και οδηγεί σε μια ισχυρή σύζευξη αντίληψης και δράσης που διαμεσολαβείται από αισθητήριες, κινητικές και πολυτροπικές ενοποιητικές περιοχές που κατανέμονται σε όλο τον εγκέφαλο», σύμφωνα με τη μελέτη.
Η ζωντανή μουσική διεγείρει τον εγκέφαλο περισσότερο από τις ηχογραφήσεις
Ίσως πιστεύετε ότι μια συνδρομή στο Spotify είναι αρκετή για να λάβετε όλα αυτά τα οφέλη και πολλά άλλα, και είναι αλήθεια ότι η ηχογραφημένη μουσική είναι εξαιρετική. Αλλά η ζωντανή μουσική —που εκτελείται από πραγματικούς ανθρώπους— είναι πιθανώς ακόμη καλύτερη για τον εγκέφαλό σας.
ΕΝΑ Μελέτη 2024 που δημοσιεύτηκε στο Proceedings of the National Academy of Sciences από ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης δείχνει ότι οι ζωντανές συναυλίες προκαλούν ισχυρότερες και πιο σταθερές νευρολογικές αντιδράσεις από την ηχογραφημένη μουσική, λόγω τουλάχιστον εν μέρει της αλληλεπίδρασης μεταξύ κοινού και ερμηνευτή.
Η μελέτη παρακολούθησε την αμυγδαλή των ατόμων που άκουγαν τόσο ηχογραφημένη μουσική για πιάνο όσο και μια παράσταση από ζωντανό πιανίστα. Η ζωντανή μουσική «προκάλεσε σημαντικά υψηλότερη και πιο σταθερή δραστηριότητα της αμυγδαλής», σύμφωνα με τη μελέτη, και υπήρχαν περισσότερα αποτελέσματα. «Βρέθηκε επίσης υψηλότερη δραστηριότητα σε ένα ευρύτερο νευρωνικό δίκτυο για την επεξεργασία συναισθημάτων κατά τη διάρκεια του live σε σύγκριση με την ηχογραφημένη μουσική».
Είναι κάτι που θα μπορούσαν να σας έχουν πει οι περισσότεροι λάτρεις της μουσικής — η ζωντανή μουσική απλώς χτυπάει διαφορετικά. Είναι ωραίο όμως να έχεις δεδομένα.
VIA: popsci.com
