Σε έναν κλάδο που εξελίσσεται διαρκώς, η τεχνολογία είναι ο επιταχυντής — InfoCom

Ο Γιώργος Στεφανόπουλος, Γενικός Διευθυντής της Ένωσης Εταιρειών Κινητής Τηλεφωνίας (ΕΕΚΤ), μιλάει στο InfoCom για μία διαδρομή τριών δεκαετιών που ταυτίστηκε απόλυτα με την ψηφιακή ενηλικίωση της Ελλάδας. Από τα πρώτα βήματα της Panafon το 1994 μέχρι τη σημερινή εποχή των δικτύων 5G και της τεχνητής νοημοσύνης, ο κ. Στεφανόπουλος αναλύει τις κρίσιμες μεταρρυθμίσεις που μετασχημάτισαν το τοπίο των τηλεπικοινωνιών, τη στρατηγική θέση της Ευρώπης απέναντι στον παγκόσμιο ανταγωνισμό, και την παρακαταθήκη μίας θητείας 17 ετών στο τιμόνι της Ένωσης.

Σε μία συζήτηση που αναδεικνύει την τεχνολογία ως τον απόλυτο επιταχυντή της οικονομίας και της καθημερινότητας, ο κ. Στεφανόπουλος εξηγεί γιατί η πραγματική ισχύς της εξέλιξης πηγάζει από τη συλλογικότητα και τη θεσμική υπευθυνότητα. Μέσα από τη δική του «πυξίδα» για τη νέα γεωπολιτική πραγματικότητα, περιγράφει το στοίχημα της στρατηγικής αυτονομίας και την ανάγκη για ένα ψηφιακό οικοσύστημα με «ανθρώπινο πρόσωπο», υπενθυμίζοντας πως όσο γρήγορα και αν τρέχει η καινοτομία, οι άνθρωποι παραμένουν εκείνοι που δίνουν κατεύθυνση, αντοχή και διάρκεια στις μεγάλες αποφάσεις.

I.C.: Με σχεδόν 30 χρόνια στον κλάδο και 17 στο τιμόνι της Ένωσης Εταιρειών Κινητής Τηλεφωνίας (ΕΕΚΤ), ποια στιγμή ξεχωρίζετε κοιτώντας πίσω;

Γ.Σ.: Ξεκίνησα το 1994, στην Panafon, σε μία περίοδο που η κινητή τηλεφωνία στην Ελλάδα έκανε τα πρώτα της βήματα. Είχα την τύχη να ζήσω από μέσα μία τεχνολογική επανάσταση που άλλαξε ριζικά την καθημερινότητα των πολιτών, τον τρόπο που λειτουργεί η οικονομία, και τη σχέση κράτους-πολίτη.

Στη διαδρομή αυτή συμμετείχα σε κρίσιμες στρατηγικές αποφάσεις και σε σημαντικές διεθνείς κινήσεις, όπως η πορεία της Vodafone στο Χρηματιστήριο του Λονδίνου και η ανάπτυξη σε νέες αγορές. Όμως αν πρέπει να ξεχωρίσω κάτι, δεν είναι ένα συγκεκριμένο γεγονός, είναι οι άνθρωποι.

Οι ομάδες που εργάστηκαν με συνέπεια σε περιόδους αβεβαιότητας, οι συνεργασίες που χτίστηκαν με εμπιστοσύνη και θεσμική υπευθυνότητα, οι διαφορετικές απόψεις που συντέθηκαν σε κοινές στρατηγικές. Σε έναν κλάδο που εξελίσσεται διαρκώς, η τεχνολογία είναι ο επιταχυντής. Οι άνθρωποι όμως είναι εκείνοι που δίνουν κατεύθυνση, αντοχή και διάρκεια στις αποφάσεις.

Μετά από περισσότερα από 40 χρόνια επαγγελματικής πορείας, αυτό που κρατώ είναι η ευγνωμοσύνη για όλους όσους συμπορευτήκαμε με κοινό όραμα και υψηλό αίσθημα ευθύνης. Γιατί τελικά καμία μεγάλη μετάβαση δεν γίνεται ατομικά – γίνεται συλλογικά.

I.C.: Ποια θεωρείτε τη βασική σας παρακαταθήκη στην ΕΕΚΤ; Πώς άλλαξε η Ένωση αυτά τα χρόνια;

Γ.Σ.: Η θεσμική της ωρίμανση και η καθιέρωσή της ως αξιόπιστου συνομιλητή της πολιτείας, των ανεξάρτητων αρχών και της κοινωνίας. Από την πρώτη ημέρα, στόχος μας ήταν η ΕΕΚΤ να υπερβεί τον στενό ρόλο της εκπροσώπησης κλαδικών συμφερόντων και να λειτουργεί ως φορέας σύνθεσης, με τεκμηριωμένες προτάσεις που υπηρετούν τόσο την ανάπτυξη του κλάδου όσο και το δημόσιο συμφέρον.

Όταν ανέλαβα, η κινητή τηλεφωνία βρισκόταν ακόμη σε φάση ταχείας ανάπτυξης, σε ένα ασταθές ρυθμιστικό περιβάλλον. Σήμερα η ΕΕΚΤ συμμετέχει ενεργά στη διαμόρφωση πολιτικών, συμβάλλει στον εκσυγχρονισμό του θεσμικού πλαισίου, στηρίζει τον ψηφιακό μετασχηματισμό της χώρας, και λειτουργεί ως γέφυρα συνεργασίας μεταξύ παρόχων, δημόσιας διοίκησης και ευρωπαϊκών θεσμών.

Παράλληλα απέκτησε ισχυρή τεχνοκρατική βάση, με έμφαση στην τεκμηρίωση, στη διαφάνεια και στον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.

I.C.: Αν ξεχωρίζατε 3 σημαντικά επιτεύγματα της Ένωσης στη θητεία σας, ποια θα ήταν;

Γ.Σ.: Πρώτον, η σταδιακή βελτίωση και εναρμόνιση του αδειοδοτικού πλαισίου με τις ευρωπαϊκές πρακτικές. Για περίπου δύο δεκαετίες, η αδειοδότηση ενός σταθμού βάσης μπορούσε να διαρκέσει πάνω από δύο χρόνια, δημιουργώντας κόστος και αβεβαιότητα. Σήμερα ολοκληρώνεται σε 4-5 μήνες ή σε περίπου διπλάσιο χρόνο όταν απαιτείται περιβαλλοντική αδειοδότηση. Πρόκειται για μία μεταρρύθμιση που χρειάστηκε σχεδόν 30 χρόνια για να ωριμάσει.

Δεύτερον, η σταδιακή κατάργηση των έμμεσων φόρων στις υπηρεσίες επικοινωνιών, που οδήγησε σε θεαματική αύξηση της χρήσης δεδομένων: από περίπου 1.5 GB ανά χρήστη πριν, σε σχεδόν 20 GB σήμερα. Τρίτον, η συμβολή του κλάδου στην ψηφιοποίηση των συναλλαγών. Μέσα από τη συνεργασία με τη Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων, δημιουργήθηκαν οι βάσεις για ασφαλή και καθολική ψηφιακή ταυτοποίηση. Σήμερα λειτουργούν περίπου 5 εκατομμύρια ταυτοποιημένα κινητά στο Εθνικό Μητρώο Επικοινωνίας, ενώ από το 2026 αναμένεται πλήρης εξ αποστάσεως εξυπηρέτηση, χωρίς φυσική παρουσία. Καθοριστική ήταν και η συμβολή της Ένωσης σε κρίσιμες υποδομές διαχείρισης κρίσεων, όπως το 112 και το cell broadcasting, που ενίσχυσαν την επιχειρησιακή ετοιμότητα της χώρας.

I.C.: Η Ευρώπη δίνει έμφαση στη ρύθμιση και την προστασία δεδομένων. Αρκεί αυτό για να είναι ανταγωνιστική απέναντι σε ΗΠΑ και Κίνα;

Γ.Σ.: Η συγκυρία είναι κομβική και καθορίζεται όχι μόνο από την τεχνολογική πρόοδο, αλλά και από τις γεωπολιτικές εξελίξεις. Οι ψηφιακές υποδομές βρίσκονται στον πυρήνα της ευρωπαϊκής στρατηγικής, καθώς αφορούν τόσο την κυριαρχία στα δεδομένα, όσο την ανθεκτικότητα της οικονομίας και την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων τεχνολογικής αιχμής.

Η ρύθμιση και η προστασία προσωπικών δεδομένων αποτελούν ευρωπαϊκό πλεονέκτημα. Όμως απαιτείται στρατηγική επένδυση σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας, από τις πρώτες ύλες και τον εξοπλισμό έως τα δίκτυα, τις υποδομές και τις δορυφορικές επικοινωνίες.

Το 2026 αποτελεί χρονιά-ορόσημο, με αναδιαμόρφωση κρίσιμων κανονισμών όπως το Digital Networks Act και το Cybersecurity Act, και με έμφαση στη μετάβαση από τα δίκτυα 5G στα 6G, με όρους ασφάλειας και ανθεκτικότητας. Το ζητούμενο είναι ένα πιο στρατηγικό και προβλέψιμο ρυθμιστικό πλαίσιο, που θα ενθαρρύνει επενδύσεις και οικονομίες κλίμακας.

I.C.: Πόσο έχει αλλάξει η δυναμική της Ευρώπης από τις δεκαετίες ’80 και ’90 μέχρι σήμερα;

Γ.Σ.: Στα τέλη της δεκαετίας του ’80 αναπτύχθηκε το GSM, ένα ευρωπαϊκό πρότυπο που έγινε παγκόσμιο. Αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες βιομηχανικές επιτυχίες της Ευρώπης, μετά την Airbus, και απέδειξε ότι η στρατηγική επιλογή στις υποδομές μπορεί να διαμορφώσει δεκαετίες ανάπτυξης.

Το 1993 ξεκίνησε και στην Ελλάδα η κινητή τηλεφωνία, με κρίσιμες αποφάσεις για το φάσμα, τη SIM κάρτα, και το ρυθμιστικό πλαίσιο. Εκείνη η περίοδος ανέδειξε μία Ευρώπη με έντονη στρατηγική συνοχή.

Σήμερα το περιβάλλον είναι πιο σύνθετο και γεωπολιτικά απαιτητικό. Οι επενδύσεις είναι μεγαλύτερες, και οι τεχνολογίες -από την τεχνητή νοημοσύνη έως το cloud- λειτουργούν συμπληρωματικά πάνω στα δίκτυα. Παρά τις προκλήσεις, υπάρχει ξανά μία ιστορική ευκαιρία η Ευρώπη να ενισχύσει τη θέση της, εφόσον κινηθεί με στρατηγική σκέψη και συντονισμό.

I.C.: Περνά το μέλλον του κλάδου μέσα από τη δημιουργία πανευρωπαϊκών παικτών;

Γ.Σ.: Η δημιουργία ισχυρότερων πανευρωπαϊκών σχημάτων μπορεί να αποτελέσει μέρος της απάντησης, αλλά δεν είναι από μόνη της πανάκεια. Η Ευρώπη παραμένει κατακερματισμένη, με διαφορετικά κανονιστικά και φορολογικά πλαίσια.

Η ουσιαστική εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς, όπως επισημαίνεται στις εκθέσεις Draghi και Letta, είναι καθοριστική. Οι ευρωπαϊκοί πάροχοι επενδύουν σε δίκτυα νέας γενιάς με χαμηλότερα περιθώρια κερδοφορίας σε σχέση με τις ΗΠΑ και την Ασία, γεγονός που περιορίζει την κλίμακα των επενδύσεων. Το ζητούμενο δεν είναι μόνο μεγαλύτεροι παίκτες, αλλά ένα περιβάλλον που επιτρέπει βιώσιμες επενδύσεις και στρατηγική αυτονομία.

I.C.: Πώς μπορεί η Ευρώπη να ανταγωνιστεί τους παγκόσμιους τηλεπικοινωνιακούς κολοσσούς;

Γ.Σ.: Με μία συνολική στρατηγική. Πρώτον, με πιο συνεκτικό, ριζικά απλοποιημένο και προβλέψιμο ρυθμιστικό πλαίσιο. Το Digital Networks Act, που ανακοινώθηκε, εν μέρει απογοήτευσε. Η ενότητα που αφορά στη διαχείριση φάσματος κινείται στη σωστή κατεύθυνση. Το υπόλοιπο κείμενο όμως είναι αναγκαίες ριζοσπαστικές τροποποιήσεις. Δεύτερον, με αξιοποίηση των συγκριτικών της πλεονεκτημάτων: τεχνογνωσία στις υποδομές, ισχυρή παρουσία στην αλυσίδα αξίας, και κανονιστικό πλαίσιο που προστατεύει τα θεμελιώδη δικαιώματα και τα προσωπικά δεδομένα.

Τρίτον, με καλύτερο συντονισμό στη χρήση του φάσματος, στις επενδύσεις και στην καινοτομία, από τις πρώτες ύλες έως τις δορυφορικές επικοινωνίες και τα δίκτυα επόμενης γενιάς. Η αξιοποίηση ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων, όπως το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας που λειτούργησε ως επιταχυντής, θα συμβάλει καθοριστικά στη διαμόρφωση ενός ανθεκτικού και ανταγωνιστικού ψηφιακού οικοσυστήματος, θα ενισχύσει τη στρατηγική αυτονομία της χώρας, και θα επιτρέψει την ταχύτερη υλοποίηση έργων υποδομής με μακροπρόθεσμο αναπτυξιακό αποτύπωμα.

Το μέλλον του κλάδου δεν θα κριθεί μόνο από το μέγεθος, αλλά από την ικανότητα της Ευρώπης να συνδυάσει επενδύσεις, καινοτομία και πολιτικές με επίκεντρο τον άνθρωπο, τη δημοκρατία και τον ευρωπαϊκό πολιτισμό. Εκεί βρίσκεται η πραγματική της δύναμη.

I.C.: Σε έναν κλάδο που εξελίσσεται διαρκώς τεχνολογικά, τί μένει τελικά σταθερό;

Γ.Σ.: Αυτό που μένει σταθερό είναι η ποιότητα, η αξιοπιστία και η ασφάλεια των ψηφιακών υπηρεσιών, όπως επίσης η ανθεκτικότητα των ψηφιακών δικτύων, αλλά και η σημασία να προτάσσεται πάντα -σε ότι κάνουμε- ανθρωποκεντρικό πρόσημο. Στη νέα γεωπολιτική πραγματικότητα, η ειδοποιός διαφορά έγκειται πλέον στην προάσπιση της δημοκρατίας στον ψηφιακό κόσμο. Η κυβερνοασφάλεια δεν είναι μόνο τεχνικό ζήτημα, αλλά θώρακας απέναντι στη στοχευμένη προπαγάνδα και στην κακόβουλη στοχοποίηση προσώπων. Επενδύουμε στις υποδομές για να προσφέρουμε ενίσχυση της συνδεσιμότητας, που αποτελεί το «κλειδί» για την ανταγωνιστικότητα της χώρας, και γενικότερα καλύτερες ψηφιακές υπηρεσίες στην κοινωνία, σε όλα τα επίπεδα. Παράλληλα εργαζόμαστε για ένα ψηφιακό περιβάλλον που θα είναι ταυτόχρονα ανταγωνιστικό και ασφαλές για κάθε χρήστη.

I.C.: Ποιο είναι το αποτύπωμα που θα θέλατε να μείνει στους ανθρώπους μέσα από την κοινή συνεργασία μαζί σας όλα αυτά τα χρόνια;

Γ.Σ.: Μέσα από την κοινή μας πορεία όλα αυτά τα χρόνια, το αποτύπωμα που θα ήθελα να μείνει χαραγμένο είναι εκείνο της εμπιστοσύνης και της αδιάλειπτης στήριξης, σαν ένας συνοδοιπόρος με όραμα για την αγορά των τηλεπικοινωνιών που δεν φοβήθηκε ποτέ τις προκλήσεις. Για παράδειγμα, με συνέπεια και προσήλωση, επιδιώξαμε να διαμορφώσουμε γέφυρες με την πολιτεία, τους θεσμικούς φορείς και την κοινωνία, συμβάλλοντας στη δημιουργία ενός σταθερού και φιλικού προς τις επενδύσεις περιβάλλοντος. Θα ήθελα να θυμάστε μία συνεργασία όπου η τεχνολογική εξέλιξη είχε πάντα ανθρώπινο πρόσωπο, και οι δύσκολες αποφάσεις έβρισκαν διέξοδο μέσα από τη δική μας κοινή αποφασιστικότητα. Καλλιεργήσαμε ένα κλίμα ειλικρίνειας και ουσιαστικού διαλόγου, καθώς και το αίσθημα υπερηφάνειας ότι μέσα από συλλογική προσπάθεια πετύχαμε μετρήσιμα και ουσιαστικά αποτελέσματα. Σε έναν κόσμο που αλλάζει ραγδαία, εύχομαι να νιώθετε ότι μαζί χτίσαμε κάτι στέρεο και αληθινό: μία σχέση όπου η δική σας επιτυχία ήταν η δική μου μοναδική προτεραιότητα και οι προτεραιότητές σας, η δική μου πυξίδα.

Η συνέντευξη δημοσιεύθηκε στο περιοδικό InfoCom