Σταφύλια συν άνθρωποι ίσον κρασί. Είναι μια απλή εξίσωση που αποδεικνύεται σταθερά αληθινή σε πολιτισμούς που χρονολογούνται από χιλιετίες. Ενώ τα πρώτα αρχαιολογικά στοιχεία σκόπιμης ζύμωσης συνέβησαν τουλάχιστον πριν από 8.000 χρόνια, οι κοινωνίες της Εποχής του Χαλκού δεν φαίνεται να έχουν ξεκινήσει συνεπείς πρακτικές καλλιέργειας για άλλα 2.000 χρόνια. Αλλά χάρη στην αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα των σπόρων, οι ερευνητές αποκτούν καλύτερη κατανόηση όχι μόνο της ιστορίας της οινοποίησης, αλλά και της ιστορίας των πολιτισμικών αλληλεπιδράσεων, της επιρροής και του εμπορίου. Τα πιο πρόσφατα ευρήματά τους, που δημοσιεύτηκαν σήμερα στο περιοδικό Επικοινωνίες για τη φύσηπαρουσιάζουν την τροχιά των στρατηγικών εκτροφής και εξημέρωσης αμπέλου στην Ευρώπη που εκτείνεται πίσω στο 2.000 π.Χ.
Τα νέα δεδομένα προέρχονται από 54 αρχαιολογικά δείγματα σπόρων σταφυλιού, συμπεριλαμβανομένων 47 από τη Γαλλία και άλλα δύο από την Ίμπιζα κοντά στην Ισπανία. Η Γαλλία μπορεί να φαίνεται σαν μια επιλογή στη μύτη για μελέτες κρασιού, αλλά υπάρχουν καλοί λόγοι για αυτό.
«Η Γαλλία παρέχει ένα ιδανικό περιβάλλον για την εξερεύνηση των αρχαίων γενετικών σχέσεων σταφυλιών με άγριους πληθυσμούς και σύγχρονες ποικιλίες», έγραψαν οι συγγραφείς της μελέτης. Επιπλέον, «η γεωγραφική της θέση είναι καθοριστική για την εξέταση της μακροπρόθεσμης ανάπτυξης της αμπελοκαλλιέργειας στο ευρύτερο πλαίσιο των μεσογειακών και ευρωπαϊκών αλληλεπιδράσεων».
Μετά τη διεξαγωγή αλληλουχίας DNA ολόκληρου του γονιδιώματος, η ομάδα με επικεφαλής τον ανθρωποβιολόγο του Πανεπιστημίου της Τουλούζης Λουδοβίκος Ορλάντο εντόπισε ηλικίες σπόρων που κυμαίνονται από την Εποχή του Χαλκού πριν από περίπου 4.000 χρόνια έως τα σταφύλια του Ύστερου Μεσαίωνα που καλλιεργήθηκαν περίπου πριν από 500 χρόνια. Ο Ορλάντο και οι συνεργάτες του κατάφεραν να προσδιορίσουν ότι οι άνθρωποι στην περιοχή άρχισαν να χρησιμοποιούν άγρια και εξημερωμένα αμπέλια πριν από περίπου 2.800 έως 2.400 χρόνια. Συγκεκριμένα, ανακάλυψαν γενετικά πανομοιότυπους κλώνους. Αυτοί οι κλώνοι υποδεικνύουν ότι οι θεριστικές μηχανές βασίζονταν στον αγενή πολλαπλασιασμό – τη διαδικασία ανάπτυξης νέων φυτών από μίσχους και μοσχεύματα. Με αυτόν τον τρόπο, οι κοινότητες ήδη από τη μέση εποχή του σιδήρου (περίπου 624 έως 400 π.Χ.) μπόρεσαν να εμπορεύονται ποικιλίες σταφυλιών σε απόσταση εκατοντάδων μιλίων.
Δεν ήταν όμως όλα πειραματισμοί και αλλοιώσεις. Σε μια περίπτωση, ένα μεσαιωνικό δείγμα από τη Βαλενσιέν στη βόρεια Γαλλία αποκαλύφθηκε ως γενετικά πανομοιότυπο με τα σημερινά σταφύλια pinot noir. Αυτό σημαίνει ότι πολλοί λάτρεις του βίνου πίνουν τον ίδιο τύπο κόκκινου κρασιού τουλάχιστον από τον 16ο ή τον 15ο αιώνα.
«Από την Εποχή του Σιδήρου και μετά, ορισμένες γενεαλογίες αμπέλου διατηρήθηκαν για αιώνες και περισσότερο, σε ορισμένες περιπτώσεις συνδέοντας την Εποχή του Σιδήρου με το Μεσαίωνα μέσα από μερικούς μόνο κύκλους σεξουαλικής αναπαραγωγής», εξήγησαν οι συγγραφείς. «Σε συνδυασμό, αυτά τα αποτελέσματα καταδεικνύουν όχι μόνο τη μακροζωία συγκεκριμένων κλωνικών γραμμών, αλλά και τον θεμελιώδη ρόλο τους στην ανάπτυξη της σύγχρονης αμπελουργίας».
VIA: popsci.com
