Αυξημένες Ψυχικές Διαταραχές: Η Παγκόσμια Κρίση και η Κατάσταση στην Ελλάδα

Οι ψυχικές διαταραχές αποτελούν ένα παγκόσμιο πρόβλημα που έχει διογκωθεί δραματικά τα τελευταία χρόνια, αγγίζοντας τώρα 1,2 δισεκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως. Στη νέα μελέτη του «Institute for Health Metrics and Evaluation» (IHME) του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο του Κουίνσλαντ, αποκαλύπτεται πως η Ελλάδα δεν μένει έξω από αυτή την τάση, παρουσιάζοντας μάλιστα μια ακόμη πιο ανησυχητική εικόνα στην επιβάρυνση από ψυχικές παθήσεις.

Η Διαρκής Άνοδος των Ψυχικών Διαταραχών

Η έρευνα που καλύπτει 204 χώρες και εκτείνεται σε 33 χρόνια (1990-2023) αποκαλύπτει ότι περισσότερες από 12 ψυχικές διαταραχές αυξάνονται σε αριθμό και σοβαρότητα. Οι πιο ανησυχητικές αυξήσεις αφορούν:

• Αγχώδεις διαταραχές: Με άνοδο 47% από το 2019 και έπειτα.
• Μείζων καταθλιπτική διαταραχή: Αυξημένη κατά 24% την ίδια περίοδο.

Η κορύφωση αυτών των διαταραχών καταγράφηκε τα έτη μετά την πανδημία COVID-19, ενισχύοντας τις εκτιμήσεις των ειδικών σχετικά με τη συμβολή της πανδημίας ως καθοριστικού παράγοντα ψυχικού τραύματος.

Ποιοι Πλήττονται Περισσότερο;

Η ανάλυση αναδεικνύει ευάλωτες ομάδες πληθυσμού που πλήττονται κυρίως:

• Έφηβοι (15-19 ετών): Αντιμετωπίζουν τη μεγαλύτερη επιβάρυνση, κατά κύριο λόγο λόγω ακαδημαϊκών πιέσεων, κοινωνικής απομόνωσης, και των επιδράσεων των social media.
• Γυναίκες: Παρουσιάζουν υψηλότερα ποσοστά ψυχικών διαταραχών σε σχέση με τους άνδρες, λόγω βιολογικών, ψυχοκοινωνικών και κοινωνικοοικονομικών παραγόντων.

Αξιοσημείωτο είναι πως οι διαταραχές διαφέρουν ανά ηλικία: τα παιδιά επηρεάζονται κυρίως από αυτισμό και ΔΕΠΥ, ενώ οι έφηβοι και οι ενήλικες πλήττονται κυρίως από άγχος και κατάθλιψη.

Διαφορετική Εικόνα Παγκοσμίως

Παρά την περιορισμένη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας σε πολλές χώρες, οι περιοχές υψηλού εισοδήματος παρουσιάζουν τα υψηλότερα ποσοστά ψυχικών διαταραχών. Στην κορυφή βρίσκονται η Αυστραλία και η δυτική Ευρώπη, όπου η μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση συμβάλλει σε υψηλότερη διάγνωση. Αντίθετα, οι νέες αυξήσεις στις υποσαχάριες περιοχές προκύπτουν από την έλλειψη υποστήριξης.

Ψυχικές Διαταραχές και Επικινδυνότητα

Δυστυχώς, οι ψυχικές διαταραχές έχουν πλέον ξεπεράσει τα καρδιοαγγειακά νοσήματα και τον καρκίνο, όντας η κύρια αιτία αναπηρίας παγκοσμίως. Το 2023, ο δείκτης DALYs (διάρκεια ζωής χαμένη λόγω αναπηρίας) εκτιμήθηκε σε 171 εκατομμύρια χρόνια, κατατάσσοντάς τες και πάλι στην πεντάδα των κύριων αιτίων συνολικού φορτίου νόσου.

Η Κατάσταση στην Ελλάδα: Ανησυχητικά Στοιχεία

Τα ευρήματα για την Ελλάδα είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά, όπως δηλώνει η Αλίζε Φεράρι από το IHME. Οι ψυχικές διαταραχές αυξήθηκαν κατά 135,5% από το 1990, αντιστοιχώντας στο 8,5% του συνόλου των DALYs στη χώρα. Ο αντίστοιχος δείκτης στην Ελλάδα (3.005,1 ανά 100.000 κατοίκους) είναι υψηλότερος από εκείνον της δυτικής Ευρώπης.

Αιτίες της Ελληνικής Κρίσης

Η κρίση αυτή συνδέεται άμεσα με τις συνέπειες της οικονομικής κρίσης που βίωσε η χώρα, την ανεργία και την ελλιπή στήριξη των δομών ψυχικής υγείας. Σύμφωνα με τη μελέτη, μόλις το 9% των ατόμων με μείζονα κατάθλιψη λαμβάνει επαρκή θεραπεία.

Το Μέλλον των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας

Η παρούσα κατάσταση υπογραμμίζει την αναγκαιότητα για βελτίωση της πρόσβασης και της ποιότητας των υπηρεσιών ψυχικής υγείας στην Ελλάδα και διεθνώς, καθώς εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι παραμένουν χωρίς υποστήριξη.

Η Πολιτική Στήριξη είναι Απαραίτητη

Η πολιτική και κοινωνική στήριξη είναι κρίσιμες για την ανάλυση και επίλυση των παραγόντων που συνεισφέρουν στην αύξηση των ψυχικών διαταραχών. Η ευαισθητοποίηση και η δέσμευση προσφέρονται ως οδοί προς την ελπίδα.