Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο καταγραφής δεδομένων για τους φορολογούμενους φέρνει το νέο φορολογικό νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το οποίο τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση.
Πιο συγκεκριμένα, το σχέδιο νόμου του υπουργείου, με τίτλο «Διοικητική συνεργασία στον τομέα της φορολογίας – Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2023/2226 του Συμβουλίου της 17ης Οκτωβρίου 2023 και της Οδηγίας (ΕΕ) 2025/872 του Συμβουλίου της 14ης Απριλίου 2025 για την τροποποίηση της οδηγίας 2011/16/ΕΕ σχετικά με τη διοικητική συνεργασία στον τομέα της φορολογίας και λοιπές διατάξεις», καθιερώνει μια διαδικασία αναλυτικού «σκανάρισματος» των φορολογουμένων.
Παράλληλα, σύμφωνα με το ΥΠΕΘΟ, επιφέρει εκτεταμένες αλλαγές στον τρόπο ελέγχου, ενισχύει τη διαφάνεια και εισάγει νέους κανόνες για συναλλαγές, κρυπτονομίσματα και ακίνητα.
Ενίσχυση ελέγχων και διασταυρώσεων
Η φορολογική διοίκηση αποκτά πλέον πλήρη εικόνα για:
- τραπεζικούς λογαριασμούς (υπόλοιπα, τόκους, μερίσματα, έσοδα από επενδύσεις),
- συναλλαγές σε κρυπτονομίσματα,
- στοιχεία ταυτοποίησης φορολογουμένων και δικαιούχων.
Ο ΑΦΜ καθιερώνεται ως βασικό εργαλείο διασύνδεσης δεδομένων, επιτρέποντας ταχύτερες και ακριβέστερες διασταυρώσεις, τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Πληρωμές με μετρητά άνω των 500 ευρώ
Με το νομοσχέδιο αλλάζει ριζικά το πλαίσιο:
- Το όριο των 500 ευρώ αφορά πλέον τη συνολική αξία της συναλλαγής και όχι τα επιμέρους παραστατικά.
- Απαγορεύεται η εξόφληση με μετρητά για ποσά ≥500€, ακόμη και αν «σπάνε» σε αποδείξεις.
- Το πρόστιμο ορίζεται στο διπλάσιο του ποσού που πληρώθηκε σε μετρητά.
Πρόστιμα και δηλώσεις
- Καθιερώνεται πρόστιμο 100€ για εκπρόθεσμες ή μη υποβληθείσες δηλώσεις ΦΠΑ και παρακρατούμενων φόρων, ακόμη και όταν είναι μηδενικές ή πιστωτικές.
- Πρόστιμα 250€ και 500€ για τέτοιες περιπτώσεις διαγράφονται ή συμψηφίζονται αναδρομικά (από 19/4/2024).
- Εξαιρούνται οι ανήλικοι από πρόστιμα, ακόμη και μέσω δηλώσεων γονέων.
- Δεν επιβάλλεται τέλος επιτηδεύματος σε ανηλίκους χωρίς πραγματικά έσοδα.
- Για τα έτη 2023–2024 δίνεται δυνατότητα αμφισβήτησης τεκμαρτού εισοδήματος.
Νέο πλαίσιο για τα κρυπτονομίσματα
Για πρώτη φορά θεσπίζεται ολοκληρωμένο σύστημα παρακολούθησης, που περιλαμβάνει:
- υποχρεωτική αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών από παρόχους crypto (DAC8),
- δημιουργία ευρωπαϊκού μηχανισμού καταγραφής και διασταύρωσης στοιχείων,
- καταγραφή συναλλαγών, κερδών και περιουσιακών στοιχείων.
Προβλέπονται επίσης πρόστιμα για παρόχους:
- 100€ για εκπρόθεσμη υποβολή ανά συναλλαγή,
- 300€ για ελλιπή ή ανακριβή στοιχεία,
- 1.000€ για μη ανταπόκριση σε αιτήματα,
- 2.500€ για μη συνεργασία σε έλεγχο,
- 5.000€ για σοβαρή μη συμμόρφωση.
Παράλληλα, τίθενται ανώτατα όρια:
- έως 500.000€ ανά έλεγχο,
- έως 10.000€ ετησίως για εκπρόθεσμες υποβολές,
- διπλασιασμός ή τετραπλασιασμός σε περίπτωση υποτροπής.
Ακίνητα και κύρια κατοικία (Μ.Ι.Δ.Α.)
Με το νομοσχέδιο:
- δημιουργείται το Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ),
- από το 2027, η κύρια κατοικία θα πιστοποιείται μέσω του ΜΙΔΑ και όχι μόνο από το Ε1 (μέχρι τότε ισχύει το υφιστάμενο σύστημα).
Η απαλλαγή από ΕΝΦΙΑ αφορά ακίνητα:
- σε οικισμούς έως 1.500 κατοίκους (ή 1.700 σε ειδικές περιοχές),
- με αξία έως 400.000€.
Παράλληλα, αλλάζει ο τρόπος υπολογισμού της συνολικής ακίνητης περιουσίας, εξαιρώντας αξίες που ήδη απαλλάσσονται από φόρο.
Ελαφρύνσεις για λαϊκές αγορές
Με το νομοσχέδιο:
- δεν εφαρμόζεται προσαύξηση 5% λόγω υψηλότερου τζίρου από τον μέσο όρο ΚΑΔ,
- προβλέπεται μείωση κατά 30% του τεκμαρτού εισοδήματος,
- δίνεται δυνατότητα αμφισβήτησης τεκμαρτού εισοδήματος (και για ανηλίκους).
Συμπληρωματικός φόρος (Pillar 2)
Ο συμπληρωματικός φόρος (Pillar 2) δεν εκπίπτει ως επιχειρηματική δαπάνη και αφορά μεγάλες επιχειρήσεις στο πλαίσιο της ελάχιστης φορολόγησης 15%.
Δεσμευτικές απαντήσεις (tax rulings)
Παρέχεται η δυνατότητα σε επιχειρήσεις και ιδιώτες να ζητούν εκ των προτέρων δεσμευτική ερμηνεία, με προθεσμία απάντησης έως 150 ημέρες.
Τέλος, δημιουργείται ηλεκτρονική πλατφόρμα για την καταγραφή και διαχείριση μη εξυπηρετούμενων δανείων.
