Πόσο επηρεάζει η κλιματική αλλαγή την ανάπτυξη; Νέα μελέτη εκτιμά ότι μόνο οι εκπομπές άνθρακα των ΗΠΑ προκάλεσαν ζημιές άνω των 10 τρισ. δολαρίων σε παγκόσμιο επίπεδο τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, με το ένα τέταρτο της απώλειας να αφορά την ίδια την αμερικανική οικονομία.
Η Κίνα, η οποία έχει ξεπεράσει τις ΗΠΑ και πλέον είναι πρώτη σε εκπομπές CO2, έρχεται δεύτερη με ζημιές 9 τρισ. δολαρίων από το 1995 έως το 2020, υπολογίζει η μελέτηστο περιοδικό Nature.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι φτωχές χώρες χτυπήθηκαν περισσότερο από τις εκπομπές των βιομηχανικών χωρών. Για παράδειγμα, οι αμερικανικές εκπομπές προκάλεσαν οικονομική ζημιά 500 δισ. δολαρίων στην Ινδία και 330 δισ. δολαρίων στην Ινδία.
Στην τρίτη θέση έρχεται η Ευρωπαϊκή Ένωση με ζημιές 6,42 τρισ. δολαρίων από το 1995 έως το 2020.
Συγκριτικά, το ΑΕΠ της Ελλάδας περιοριζόταν στα 282 δισ. δολάρια το 2025. Το ύψος των ζημιών που προκάλεσαν οι εκπομπές των ΗΠΑ, της Κίνας και της ΕΕ είναι 90 φορές μεγαλύτερο.
«Οι αριθμοί είναι τεράστιοι» δήλωσε ο Μάρσαλ Μπουρκ του Πανεπιστημίου του Στάνφορντ, επικεφαλής της μελέτης.
Δεδομένου ότι οι ΗΠΑ έρχονται πρώτες στη συνολική ποσότητα άνθρακα που έχει απελευθερωθεί στην ατμόσφαιρα από την αρχή της βιομηχανικής επανάστασης, η χώρα έχει ιστορικά μεγάλη ευθύνη, επισήμανε ο Μπουρκ. «Οι εκπομπές μας προκάλεσαν σημαντικές ζημιές όχι μόνο σε εμάς τους ίδιους αλλά και σε άλλες περιοχές του κόσμου» είπε ο ερευνητής.
Οι καταστροφές που άφησε πίσω του στη Φλόριντα η τροπική καταιγίδα Miltin το 2024. Οι αμερικανικές εκπομπές άνθρακα αυξάνουν τις φυσικές καταστροφές και στις ΗΠΑ (Reuters)
Η ομάδα του Μπουρκ δεν υπολόγισε άμεσα το ύψος των ζημιών, χρησιμοποίησε όμως μια εξίσωση από μελέτη του 2025 που συνδέει την άνοδο της θερμοκρασίας με την αύξηση του κατά κεφαλήν ΑΕΠ. Η εξίσωση χρησιμοποιείται ευρέως από οικονομολόγους για να εξετάσουν τις επιπτώσεις της παγκόσμιας θέρμανσης.
«Αν θερμάνεις λίγο τον πλανήτη, βλέπουμε ξεκάθαρα από τις ιστορικές ενδείξεις ότι η ανάπτυξη γίνεται λίγο πιο αργή» είπε ο Μπουρκ. «Αν συσσωρεύσεις αυτή την επίδραση σε διάστημα 30 ετών, η μεταβολή είναι μεγάλη».
«Έχεις επίσης ανθρώπους που υπέστησαν βλάβη ενώ δεν ήταν αιτία του προβλήματος, και αυτό μοιάζει με θεμελιώδη αδικία» σχολίασε ο ερευνητής.
Η μελέτη εκτίμησε επίσης τις ζημιές που αντιστοιχούν σε μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες το διάστημα 1995-2020: η κρατική Saudi Aramco έρχεται πρώτη με ζημιές 3 τρισ. δολαρίων (όσο τα έσοδα μιας οκταετίας) και ExxonMobil ακολουθεί με 1,6 τρισ. (όσο τα έσοδα πέντε ετών).
Καθώς πλήττονται από τις εκπομπές άλλων χωρών, τα φτωχότερα κράτη ζητούν από τον ανεπτυγμένο κόσμο αποζημιώσεις και οικονομική βοήθεια για προσαρμογή στη νέα πραγματικότητα.
Στη σύνοδο για το κλίμα που πραγματοποιήθηκε το 2022 στην Αίγυπτο (COP27), η διεθνής κοινότητα συμφώνησε να δημιουργήσει Διεθνές Ταμείο για τις Κλιματικές Απώλειες και Ζημίες. Μέχρι σήμερα όμως δεν υπάρχει συμφωνία για το ποιες χώρες πρέπει να συνεισφέρουν στο ταμείο και ποιες χώρες θα λαμβάνουν βοήθεια.
Επιπλέον, οι μέχρι σήμερα δεσμεύσεις για το ταμείο περιορίζονται στα 750 εκατ. δολάρια, πολύ κάτω από τα 400 δισ. με 1,6 τρισ. δολάρια ανά έτος που εκτιμάται ότι απαιτούνται.
