Αντιμέτωπος με σκληρές ερωτήσεις για το κατά πόσο το Instagram σχεδιάστηκε σκόπιμα, ώστε να δημιουργεί εθισμό σε ανηλίκους, βρέθηκε ο διευθύνων σύμβουλος της Meta, Μαρκ Ζούκερμπεργκ, καταθέτοντας ενώπιον ενόρκων στο Ανώτατο Δικαστήριο του Λος Άντζελες, σε μια δίκη που ενδέχεται να αποτελέσει σημείο αναφοράς για εκατοντάδες παρόμοιες αγωγές.
Ο Ζούκερμπεργκ, ο οποίος καταθέτει για πρώτη φορά ενώπιον ενόρκων για ισχυρισμούς που εκκρεμούν εδώ και χρόνια σχετικά με τις επιπτώσεις των κοινωνικών δικτύων στην ψυχική υγεία των παιδιών, υποστήριξε ότι χειρίστηκε την ασφάλεια των νεαρών χρηστών «με εύλογο τρόπο».
«Λαμβάνουμε ανατροφοδότηση από διάφορους φορείς» ανέφερε, σύμφωνα με το CNN, προσθέτοντας: «Έλαβα υπόψη όλες αυτές τις πληροφορίες και πιστεύω ότι το διαχειρίστηκα με λογικό τρόπο».
Στην αίθουσα βρισκόταν και η 20χρονη Κέιλι, η οποία κατηγορεί τη Meta και το YouTube ότι σχεδίασαν εθιστικά χαρακτηριστικά, που την «παγίδευσαν» από την παιδική της ηλικία, προκαλώντας άγχος, δυσμορφία σώματος και αυτοκτονικές σκέψεις, καθώς και εμπειρίες εκφοβισμού και «sextortion». Ο δικηγόρος της, Μαρκ Λανιέ, έχει δηλώσει ότι η πελάτισσά του άρχισε να χρησιμοποιεί το Instagram σε ηλικία 9 ετών και ότι κάποιες ημέρες παρέμενε στην εφαρμογή «για πολλές ώρες», ακόμη και πάνω από 16 μέσα σε ένα 24ωρο, παρά τις προσπάθειες της μητέρας της να περιορίσει τη χρήση.
Έξω από το δικαστήριο, γονείς που υποστηρίζουν ότι τα παιδιά τους βλάφθηκαν ή έχασαν τη ζωή τους εξαιτίας της χρήσης κοινωνικών δικτύων σχημάτισαν ανθρώπινη αλυσίδα πριν από την άφιξη του Ζούκερμπεργκ. Η Τζουλιάνα Άρνολντ, η οποία αποδίδει τον θάνατο της 17χρονης κόρης της Κόκο στο Instagram, δήλωσε ότι ήταν «εξωπραγματικό» να βλέπει τον επικεφαλής της Meta να καταθέτει μετά από χρόνια εκκλήσεων για αλλαγές.
«Η πρόθεση της εταιρείας ήταν να στοχεύσει εφήβους… να τους εκμεταλλευτεί για μεγαλύτερα κέρδη. Αυτό έγινε σκόπιμα, όχι κατά λάθος» ανέφερε.
Η δίκη θεωρείται βαρόμετρο για εκατοντάδες άλλες υποθέσεις. Σε περίπτωση ήττας, οι εταιρείες θα μπορούσαν να βρεθούν αντιμέτωπες με αποζημιώσεις που ενδέχεται να φτάσουν δισεκατομμύρια δολάρια, αλλά και με υποχρέωση αλλαγών σε πλατφόρμες που έχουν επηρεάσει τον τρόπο ζωής εκατομμυρίων ανθρώπων.
Κατά την αντεξέταση, ο Λανιέ παρέπεμψε σε κατάθεση του Ζούκερμπεργκ στο Κογκρέσο το 2024, όπου είχε δηλώσει ότι «το υπάρχον σώμα επιστημονικών μελετών» δεν έχει αποδείξει σύνδεση μεταξύ κοινωνικών δικτύων και επιδείνωσης της ψυχικής υγείας των νέων.
Παράλληλα, παρουσίασε εσωτερικό έγγραφο του 2015, που εκτιμούσε ότι περισσότεροι από 4.000.000 χρήστες του Instagram ήταν κάτω των 13 ετών, αριθμός που αντιστοιχούσε στο «30% όλων των παιδιών 10-12 ετών στις ΗΠΑ».
Αν και η πλατφόρμα απαιτεί τυπικά ελάχιστη ηλικία 13 ετών, το Instagram άρχισε να ζητά ημερομηνία γέννησης από νέους χρήστες μόλις τον Δεκέμβριο του 2019. Τον Αύγουστο του 2021 επέκτεινε την απαίτηση και σε υφιστάμενους λογαριασμούς, που δεν είχαν δηλώσει ηλικία. Ο Ζούκερμπεργκ ανέφερε ότι το 2019 υπήρχαν «ανησυχίες για την ιδιωτικότητα», αλλά εκτίμησε ότι τελικά υιοθετήθηκε η ορθή πολιτική.
Ένταση προκλήθηκε και όταν ο Λανιέ ρώτησε αν η εταιρεία έθετε στόχους για τη μεγιστοποίηση του χρόνου χρήσης. Ο Ζούκερμπεργκ απάντησε ότι τέτοιοι στόχοι υπήρχαν «στα πρώτα χρόνια της εταιρείας», αλλά αργότερα δόθηκε έμφαση στη «χρησιμότητα και την αξία». «Έχω μια βασική παραδοχή ότι αν κάτι είναι πολύτιμο, οι άνθρωποι θα το χρησιμοποιούν περισσότερο» δήλωσε.
Αντιπαράθεση σημειώθηκε και για τα «φίλτρα ομορφιάς», που αλλοιώνουν την εικόνα του προσώπου. Σύμφωνα με τον Λανιέ, 18 ειδικοί που συμβουλεύτηκε η Meta διαπίστωσαν ότι τέτοια φίλτρα μπορεί να προκαλέσουν βλάβη. Ο Ζούκερμπεργκ απάντησε ότι αποφασίστηκε να επιτρέπονται φίλτρα που δημιουργούν οι χρήστες, χωρίς όμως να προωθούνται από την ίδια την πλατφόρμα, επικαλούμενος την ανάγκη ισορροπίας με την ελευθερία έκφρασης.
Η Meta, μέσω εκπροσώπου της, δήλωσε ότι «διαφωνεί έντονα» με τους ισχυρισμούς της αγωγής και είναι «βέβαιη ότι τα στοιχεία θα αποδείξουν τη διαχρονική της δέσμευση στην υποστήριξη των νέων». Υποστήριξε επίσης ότι η Κέιλι αντιμετώπιζε σημαντικές δυσκολίες πριν από τη χρήση των κοινωνικών δικτύων. Το YouTube απορρίπτει επίσης τις κατηγορίες.
Στο τέλος της εξέτασης, ο Λανιέ ρώτησε αν ο Ζούκερμπεργκ θα δεσμευόταν να διαθέσει χρήματα «για τα θύματα των κοινωνικών δικτύων», με τον επικεφαλής της Meta να απαντά: «Διαφωνώ με τον χαρακτηρισμό της ερώτησής σας».
Η ετυμηγορία των ενόρκων αναμένεται να καθορίσει όχι μόνο την έκβαση της συγκεκριμένης υπόθεσης, αλλά και το νομικό και επιχειρηματικό τοπίο για τις μεγάλες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης.
