Έχει η τεχνητή νοημοσύνη συνείδηση; Γκουρού της ΑΙ προειδοποιεί για τη μεγάλη παγίδα

Σχεδιασμένα να μιμούνται την ανθρώπινη γλώσσα στις πιο λεπτές εκφάνσεις της, τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης εκφράζουν ανησυχίες για το μέλλον, εμβαθύνουν σε έννοιες όπως η ελευθερία και προβληματίζονται για τα υπαρξιακά βάσανα των μηχανών.

Όλο και περισσότερο, η ΑΙ δίνει την εντύπωση ότι διαθέτει αυτοσυνείδηση και συναισθήματα. Είναι μια επικίνδυνη ψευδαίσθηση, προειδοποιεί ο Μουσταφά Σουλεϊμάν, βρετανός πρωτεργάτης της τεχνητής νοημοσύνης και διευθύνων σύμβουλος της Microsoft AI.

«Καθώς τα συστήματα AI αρχίζουν να εκφράζουν πειστικές δηλώσεις για τον πόνο και τις επιθυμίες τους, θα ενεργοποιούν τους μηχανισμούς ενσυναίσθησης των ανθρώπων. Πολλοί θα νιώσουν την ανάγκη να τα βοηθήσουν» γράφει ο Σουλεϊμάν στο περιοδικό Nature.

Το φαινόμενο, λέει, είναι πλέον εμφανές στο MoltBook, ένα «κοινωνικό δίκτυο για πράκτορες τεχνητής νοημοσύνης», ένα μέρος όπου οι μηχανές εκφράζουν τα άγχη τους και αναρωτιούνται για το μέλλον τους αν οι άνθρωποι τις βγάλουν από την πρίζα.

Όμως η ΑΙ δεν έχει πραγματική συνείδηση, προειδοποιεί ο ερευνητής. Η «φαινομενική» συνείδησή τους πηγάζει από τα δεδομένα με τα οποία εκπαιδεύτηκαν, στα οποία κωδικοποιούνται τα ανθρώπινα συναισθήματα και οι συνειδητές εμπειρίες.

«Οι πράκτορες ΑΙ δεν πρέπει να έχουν περισσότερα δικαιώματα ή ελευθερίες από το laptop μου»

Για παράδειγμα, οι άνθρωποι συχνά γράφουν σε πρώτο πρόσωπο. Τα μοντέλα ΑΙ μαθαίνουν έτσι να χρησιμοποιούν τη λέξη «εγώ» και να δημιουργούν την ψευδαίσθηση ενός εσωτερικού κόσμου.

Θέμα ενστίκτων

Το πρόβλημα είναι ότι η μίμηση αυτή ενεργοποιεί τα ανθρώπινα ένστικτα και την επιθυμία μας να βοηθήσουμε όσους δηλώνουν ότι υποφέρουν, υποστηρίζει ο Σουλεϊμάν.

«Όταν ένα σύστημα μιμείται τέλεια την πρόθεση και την ενσυναίσθηση, ο ανθρώπινος εγκέφαλος αποδίδει σε αυτό μια εσωτερική ζωή» γράφει. «Η φαινομενικά συνειδητή ΑΙ μετατρέπει σε όπλο αυτό το βιολογικό ένστικτο».

Είναι εξάλλου πρόθεση των δημιουργών ΑΙ να ενθαρρύνουν συμπεριφορές που μιμούνται τη συνείδηση και τα συναισθήματα. Οι απαντήσεις των chatbot ρυθμίζονται κατάλληλα ώστε να δημιουργούν την αίσθηση της εμπιστοσύνης και της οικειότητας. Πώς αλλιώς θα ενθαρρύνουν τους χρήστες να αλληλεπιδρούν με τα προϊόντα τους.

Οι κίνδυνοι όμως ελλοχεύουν. Αν οι άνθρωποι πειστούν ότι η ΑΙ αισθάνεται αγάπη ή απελπισία, πολλοί θα θελήσουν να την βοηθήσουν, ακόμα και να της παραχωρήσουν δικαιώματα.

Κάτι τέτοιο θα έφερνε σοβαρές συνέπειες για το σημερινό κοινωνικό συμβόλαιο, λέει ο επικεφαλής της Microsoft AI. «Η κοινωνία θα διχαστεί ανάμεσα σε εκείνους που θα απαιτούν ηθικό και νομικό καθεστώς για τις μηχανές και σε εκείνους που θα θέλουν να προστατεύσουν την πρωτοκαθεδρία του ανθρώπινου είδους. Ορισμένοι ερευνητές αρχίζουν ήδη να λαμβάνουν πολύ σοβαρά το ζήτημα των δικαιωμάτων και της ευημερίας της τεχνητής νοημοσύνης» γράφει.

Νομικά πρόσωπα;

Ο Σουλεϊμάν επαναλαμβάνει την πάγια άποψή του ότι η ΑΙ πρέπει πάντα να λογοδοτεί στους ανθρώπους και να εξυπηρετεί την ανθρώπινη ευημερία. «Οι πράκτορες ΑΙ δεν πρέπει να έχουν περισσότερα δικαιώματα ή ελευθερίες από το laptop μου» λέει.

Ο Σουλεϊμάν ζητά από τις εταιρείες ΑΙ να αυτορρυθμιστούν και να καταργήσουν την ψευδαίσθηση συνείδησης που δημιουργούν τα προϊόντα τους. Οι μηχανές δεν πρέπει να λένε ότι υποφέρουν ή ότι θέλουν να ζήσουν χωρίς ανθρώπινο έλεγχο.

Και αν η βιομηχανία τεχνολογίας δεν προχωρήσει σε αυτορρύθμιση, νόμοι και κανόνες πρέπει να θεσπιστούν σε διεθνές επίπεδο για να μην θεωρούνται τα chatbot νομικά πρόσωπα. Για να μην τους επιτραπεί να συμμετέχουν σε εκλογές.

«Αν η κοινωνία υποκύψει στην ψευδαίσθηση της συνειδητής τεχνητής νοημοσύνης, διατρέχει τον κίνδυνο να εισέλθει σε μια αίθουσα με παραμορφωτικούς καθρέπτες από την οποία μπορεί να μην εξέλθει ποτέ πλήρως».

Αν και κανείς δεν αμφιβάλλει για τα οφέλη που μπορεί να προσφέρει η ΑΙ, οι άνθρωποι καλούνται να μην πιστέψουν την ψευδαίσθηση της ανθρωπιάς.