Επιστημονική έρευνα η οποία δημοσιεύτηκε στο Nature Communications (DOI: 10.1038/s41467-025-61801-2) αναφέρει την ανακάλυψη ενός πιθανού νέου ορυκτού στον Άρη που σχηματίζεται όταν τα θειικά άλατα του σιδήρου θερμαίνονται σε θερμοκρασίες άνω των 100 βαθμών Κελσίου.
Πιο συγκεκριμένα, τα δεδομένα από διάφορες περιοχές του Άρη υποδηλώνουν γεωθερμικές διεργασίες που έλαβαν χώρα και οι οποίες αλλοίωσαν τα αρχαία αποθέματα θειικών αλάτων. Ενώ στη γη, τα θειικά άλατα διαλύονται εύκολα από το νερό της βροχής, στον Άρη, οι συνθήκες είναι πολύ διαφορετικές. Πιο συγκεκριμένα, στον κόκκινο πλανήτη επικρατεί ένα άκρως ξηρό περιβάλλον, κάτι που δυσκολεύει πολύ τη διάλυσή τους.
Αυτό έχει μεγάλη σημασία, καθώς κάπως έτσι μπορούν να διατηρηθούν πολύτιμα στοιχεία για τις πρώιμες συνθήκες που επικρατούσαν στον πλανήτη.
Η Dr. Janice Bishop, από το SETΙ Institute στην έρευνά της εντόπισε και περιέγραψε μια σπάνια φάση υδροξυθειικού σιδήρου. Τα ευρήματα παρέχουν νέα στοιχεία για το πώς η θερμότητα, το νερό και οι χημικές διεργασίες έχουν διαμορφώσει την επιφάνεια του εν λόγω πλανήτη στο πέρασμα το χρόνων. .
Τι ανακάλυψαν;
Η έρευνα επικεντρώθηκε σε δύο κυρίως περιοχές. Η μία ήταν η Aram Chaos, βορειοανατολικά της Valles Marineris, όπου κάποτε έτρεχαν νερά προς τις χαμηλότερες βόρειες περιοχές. Η άλλη ήταν το οροπέδιο πάνω από το Juventae Chasma, ένα φαράγγι βάθους περίπου 5 χιλιομέτρων που βρίσκεται ακριβώς βόρεια της Valles Marineris.
Η περιοχή δίπλα από την περιοχή Valles Marineris παρουσιάζει ενδείξεις νερού στο παρελθόν του Άρη, με τα ίχνη αυτού να είναι ορατά παντού, αν και τα θειικά άλατα φαίνεται να είναι συγκεντρωμένα σε μια πιο χαμηλή περιοχή. Αυτό ακριβώς κάνει τους επιστήμονες να πιστεύουν ότι αυτά σχηματίστηκαν όταν οι λίμνες του παρελθόντος πλούσιες σε θειικά νερά εξατμίστηκαν αφήνονταν σιδηρούχα θειικά άλατα. Τέτοια θειεικά άλατα εμφανίζονται σε μεγάλες εκτάσεις της εν λόγω περιοχής, λόγω μάλλον πλημμυρών. Το νερό στη συνέχεια εξαφανίστηκε και άφησε πίσω του αυτές τις αποθέσεις οι οποίες αποδεικνύουν για ακόμη μια φορά ότι ο Άρης είχε νερό.
Εργαστηριακά πειράματα έδειξαν ότι η θέρμανση των πολυενυδατωμένων θειικών αλάτων στους περίπου 50°C δημιουργεί μονοενυδατωμένες μορφές, ενώ θερμοκρασίες άνω των 100°C παράγουν υδροξυθειικό σίδηρο(III). Τα πολυενυδατωμένα και τα μονοενυδατωμένα θειικά άλατα είναι ευρέως διαδεδομένα σε όλη την περιοχή. Αντίθετα, ο υδροξυθειικός σίδηρος(III) εμφανίζεται μόνο σε λίγες περιορισμένες περιοχές. Οι θερμότερες γεωθερμικές πηγές πιθανότατα υπήρχαν κάτω από τις τοποθεσίες όπου σήμερα εντοπίζεται ο υδροξυθειικός σίδηρος.
Τι δείχνουν όλα αυτά εν ολίγοις; Ότι η θερμότητα από ηφαιστειακή δραστηριότητα θα μπορούσαν να μετατρέψουν κοινά θειικά άλατα σε υδροξυθειικό σίδηρο, δείχνοντας με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο ότι ορισμένα τμήματά του παρέμειναν χημικά και θερμικά ενεργά πολύ πιο πρόσφατα από ό,τι πιστεύονταν προηγουμένως.
