Μέσα από την πρόταση για το λεγόμενο «28ο καθεστώς» και τη νέα εταιρική μορφή EU Inc., η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιχειρεί να δημιουργήσει ένα ενιαίο, απλό και πλήρως ψηφιακό πλαίσιο λειτουργίας επιχειρήσεων σε όλη την Ένωση, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση σε startups και scaleups που μέχρι σήμερα δυσκολεύονται να αναπτυχθούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Τα βασικά πλεονεκτήματα της πρότασης συνοψίζονται στα εξής:
- Ίδρυση εταιρείας πλήρως ψηφιακά χωρίς φυσική παρουσία
- Ολοκλήρωση σύστασης μέσα σε 48 ώρες
- Μέγιστο κόστος σύστασης 100 ευρώ
- Καμία απαίτηση ελάχιστου μετοχικού κεφαλαίου
- Ενιαίο ευρωπαϊκό μητρώο επιχειρήσεων
- Αρχή «μία φορά υποβολή στοιχείων» για όλες τις δημόσιες υπηρεσίες
- Απλοποιημένες διαδικασίες μεταβίβασης μετοχών και εταιρικής διακυβέρνησης
- Ευκολότερη πρόσβαση σε επενδυτικά εργαλεία και χρηματοδότηση
- Πανευρωπαϊκό σύστημα stock options για εργαζόμενους
- Απλοποιημένες διαδικασίες πτώχευσης και επανεκκίνησης εταιρειών
Η ουσία της πρωτοβουλίας βρίσκεται στο γεγονός ότι η Ευρώπη αναγνωρίζει πλέον ανοιχτά το βασικό της πρόβλημα: δεν υστερεί στη δημιουργία καινοτομίας, αλλά στη δυνατότητα των επιχειρήσεων να κλιμακωθούν και να ανταγωνιστούν διεθνώς. Παρά τη μεγάλη παραγωγή επιστημονικής γνώσης και τη δυναμική παρουσία σε τομείς όπως η έρευνα και τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας, οι ευρωπαϊκές εταιρείες συχνά έρχονται αντιμέτωπες με ένα κατακερματισμένο νομικό και διοικητικό περιβάλλον, το οποίο τις αναγκάζει να προσαρμόζονται σε διαφορετικά καθεστώτα σε κάθε χώρα.
Το EU Inc. της Ευρωπαικής Ένωσης θέλει να αλλάξει αυτό το μοντέλο, εισάγοντας ένα ενιαίο σύνολο κανόνων που θα ισχύει παράλληλα με τα εθνικά νομικά πλαίσια. Με απλά λόγια, μια εταιρεία θα μπορεί να ιδρυθεί σε ένα κράτος-μέλος αλλά να λειτουργεί σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση χωρίς να χρειάζεται να «αναπαράγει» τη νομική της υπόσταση σε κάθε χώρα. Αυτό αποτελεί μια ουσιαστική αναβάθμιση της ενιαίας αγοράς, η οποία μέχρι σήμερα παρέμενε ενιαία περισσότερο σε θεωρητικό παρά σε πρακτικό επίπεδο.
Καθοριστικό ρόλο σε αυτή τη μετάβαση παίζει η ψηφιοποίηση. Η πρόταση προβλέπει τη δημιουργία ενός πλήρως ψηφιακού περιβάλλοντος για τη λειτουργία επιχειρήσεων, όπου διαδικασίες όπως η ίδρυση, η υποβολή φορολογικών δηλώσεων, η σύναψη συμβάσεων ή η αδειοδότηση θα μπορούν να πραγματοποιούνται εξ ολοκλήρου ηλεκτρονικά. Εργαλεία όπως το European Business Wallet φιλοδοξούν να λειτουργήσουν ως ψηφιακή «ταυτότητα» της επιχείρησης, επιτρέποντας αυτοματοποιημένες συναλλαγές με δημόσιους φορείς και συνεργάτες σε όλη την Ευρώπη.
Παράλληλα, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στη χρηματοδότηση, με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προωθεί παρεμβάσεις που διευκολύνουν τη ροή κεφαλαίων προς startups και scaleups, μεταξύ άλλων μέσω της αναθεώρησης του κανονισμού για τα ευρωπαϊκά κεφάλαια επιχειρηματικών συμμετοχών, με στόχο μια πιο δυναμική και ενιαία αγορά venture capital. Η βελτίωση της πρόσβασης σε επενδύσεις θεωρείται κρίσιμη, καθώς πολλές ευρωπαϊκές εταιρείες αναγκάζονται σήμερα να αναζητήσουν κεφάλαια εκτός ΕΕ για να συνεχίσουν την ανάπτυξή τους.
Εξίσου σημαντική είναι η έμφαση που δίνεται στην προσέλκυση επενδύσεων και ταλέντου. Η εισαγωγή ενός κοινού ευρωπαϊκού πλαισίου για stock options αναμένεται να διευκολύνει τις εταιρείες να προσελκύουν και να διατηρούν εργαζομένους, ενώ η φορολόγηση των σχετικών παροχών μόνο κατά την πώληση των μετοχών επιχειρεί να διορθώσει ένα χρόνιο αντικίνητρο. Την ίδια στιγμή, εξετάζονται μέτρα που θα επιτρέπουν μεγαλύτερη ευελιξία στην εργασία, όπως η πλήρης διασυνοριακή τηλεργασία για startups και scaleups.
Ένα ακόμη κρίσιμο στοιχείο της πρότασης είναι η απλοποίηση των διαδικασιών αποτυχίας. Σε αντίθεση με το υφιστάμενο περιβάλλον, όπου η πτώχευση μπορεί να σημαίνει πολυετή νομική εμπλοκή και οικονομική επιβάρυνση, το νέο πλαίσιο εισάγει ταχύτερες και πιο ευέλικτες διαδικασίες εκκαθάρισης, δίνοντας τη δυνατότητα στους επιχειρηματίες να επανεκκινήσουν γρηγορότερα.
Παρά τη φιλόδοξη στόχευση, παραμένουν ερωτήματα για την πρακτική εφαρμογή της πρότασης. Η επιτυχία του EU Inc. θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το κατά πόσο τα κράτη-μέλη θα υιοθετήσουν ουσιαστικά το νέο πλαίσιο και θα αποφύγουν την εισαγωγή έμμεσων περιορισμών που θα μπορούσαν να υπονομεύσουν τον ενιαίο χαρακτήρα του. Η δημιουργία εξειδικευμένων δικαστικών δομών και η εναρμόνιση διοικητικών πρακτικών αποτελούν κρίσιμες προϋποθέσεις για την ομαλή λειτουργία του συστήματος.
Σε κάθε περίπτωση, η πρωτοβουλία αυτή αποτελεί ένα σαφές μήνυμα ότι η Ευρώπη επιδιώκει να επαναπροσδιορίσει τη θέση της στον παγκόσμιο τεχνολογικό ανταγωνισμό. Το EU Inc. όπως αναφέρεται δεν είναι απλώς μια νομική καινοτομία, αλλά μια προσπάθεια να μετατραπεί η ενιαία αγορά σε πραγματικό πλεονέκτημα για τις επιχειρήσεις.
