Φωτιά και θειάφι – Εξωπλανήτης νέας κατηγορίας είναι πραγματική Κόλαση

Ο ωκεανός αποτελείται από πυρωμένο μάγμα και ο καυτός αέρας μεταφέρει θειάφι και τη χαρακτηριστική μυρωδιά του κλούβιου αβγού. Αν η κόλαση υπήρχε, θα μπορούσε κάλλιστα να βρίσκεται στον L 98-59 d, έναν εξωπλανήτη που αψηφά τις προσπάθειες ταξινόμησης.

Ο L 98-59 d βρίσκεται σε απόσταση 34 ετών φωτός από τη Γη, στην κατεύθυνση του αστερισμού του Ιπτάμενου Ιχθύος, ορατού μόνο από το νότιο ημισφαίριο. Περιφέρεται γύρω από έναν ερυθρό νάνο, ένα αναιμικό, χλωμό άστρο που εκπέμπει μόλις το 1% της ακτινοβολίας του Ήλιου.

Ο εξωπλανήτης έχει διάμετρο περίπου 60% μεγαλύτερη από της Γης, αν και η πυκνότητά του είναι μικρότερη. Χαρακτηρίζεται από έναν παγκόσμιο ωκεανό μάγματος, με βάθος αρκετών χιλιομέτρων, και ιδιαίτερα υψηλές συγκεντρώσεις θείου. Όπως φαίνεται, ένα ανεξέλεγκτο φαινόμενο θερμοκηπίου κρατά αυτό τον κόσμο σε θερμοκρασία γύρω στους 1.500 Κελσίου.

«O ωκεανός μάγματός δεν έχει διακριτή δομή, επομένως δεν υπάρχει φλοιός, ανώτερος μανδύας και κατώτερος μανδύας. Ο ωκεανός είναι ένα ενιαίο, βαθύ, ημιρρευστό στρώμα» δήλωσε ο Χάρισον Νίκολς του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ, πρώτος συγγραφέας της μελέτης που δημοσιεύεται στο Nature Astronomy.

Ο ωκεανός λιωμένων πετρωμάτων καταλαμβάνει τον μεγαλύτερο όγκο του L 98-59 d, ενώ ο μεταλλικός πυρήνας δείχνει μικρός, καθώς αντιστοιχεί στο 10 με 30 τοις εκατό της ακτίνας του πλανήτη.

Μια κατηγορία από μόνος του

Η πυκνή, τοξική ατμόσφαιρα αποτελείται κυρίως από υδρογόνο αλλά έχει μεγάλη περιεκτικότητα σε θείο. Αποτελείται κατά περίπου 10% από υδρόθειο, αέριο που μυρίζει σαν χαλασμένο αβγό.

«Η μύτη σας μπορεί να ανιχνεύει το υδρόθειο σε συγκεντρώσεις ενός μέρους ανά δισεκατομμύριο, οπότε ο πλανήτης θα ήταν αφόρητα δύσοσμος. Δεν θα επιζούσατε όμως αρκετά στην καυτή ατμόσφαιρα για να το προσέξετε» σχολίασε ο Ρέιμοντ Πιέρχουμπερτ του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης και του MIT.

Ο L 98-59 d ανακαλύφθηκε το 2019. Παρατηρήθηκε με το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb το 2024 και από επίγεια τηλεσκόπια το 2025. Οι ερευνητές συνδύασαν τις παρατηρήσεις με υπολογιστικές προσομοιώσεις για να ιχνηλατήσουν την εξέλιξή του από τη γέννησή του μέχρι σήμερα –περίπου 5 δισεκατομμύρια χρόνια, λίγο περισσότερο από την ηλικία της Γης στα 4,6 δισ. χρόνια.

Από τους περίπου 6.100 εξωπλανήτες που έχουν ανακαλυφθεί μέχρι σήμερα –πλανήτες εκτός του Ηλιακού Συστήματος- κανένας δεν μοιάζει με τον L 98-59 d. Ο ωκεανός μάγματος και η θειούχος ατμόσφαιρας τον τοποθετούν για την ώρα σε μια δική του, νέα κατηγορία.

Όλοι οι πλανήτες ξεκινούν τη ζωή τους ως πυρωμένες σφαίρες μάγματος, συνήθως όμως ψύχονται σταδιακά, όπως συνέβη και στη Γη. Ο L 98-59 d παραμένει αιώνια καυτός λόγω της πυκνής ατμόσφαιρας που συγκρατεί θερμότητα, λόγω της ακτινοβολίας του μητρικού του άστρου, αλλά και λόγω βαρυτικών επιδράσεων με τους υπόλοιπους τέσσερις πλανήτες που έχουν ανακαλυφθεί ως σήμερα γύρω από το ίδιο άστρο.

«Η ανακάλυψη υποδηλώνει ότι οι κατηγορίες που χρησιμοποιούν σήμερα οι αστρονόμοι για να περιγράψουν τους μικρούς πλανήτες μπορεί να είναι υπεραπλουστευτικές» σχολίασε ο Νίκολς.

«Αν και αυτός ο λιωμένος πλανήτης είναι απίθανο να φιλοξενεί ζωή, αντικατοπτρίζει τη μεγάλη ποικιλία κόσμων που υπάρχουν πέρα από το Ηλιακό Σύστημα. Μπορούμε λοιπόν να αναρωτηθούμε: ποιοι άλλοι τύποι πλανητών περιμένουν να ανακαλυφθούν;»