Ο Luis Garicano από το London School of Economics και οι ερευνητές Jin Li και Yanhui Wu από το Πανεπιστήμιο του Χονγκ Κονγκ διαπιστώνουν σε πρόσφατη μελέτη τους ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν εξαλείφει θέσεις εργασίας αλλά τις αποσυνθέτει σε επιμέρους τμήματα. Η ερευνητική εργασία υποστηρίζει ότι η επίδραση της τεχνολογίας εξαρτάται από τη δυνατότητα διαχωρισμού των καθηκόντων χωρίς να υποβαθμίζεται η αξία του συνολικού ρόλου. Οι επιστήμονες εισάγουν τον διαχωρισμό ανάμεσα σε «ασθενείς» και «ισχυρούς» δεσμούς καθηκόντων, τονίζοντας ότι η αυτοματοποίηση λειτουργεί ως μηχανισμός υποκατάστασης κυρίως σε επαγγέλματα όπου οι εργασίες μπορούν να απομονωθούν εύκολα.
Στα επαγγέλματα με ασθενείς δεσμούς, όπως η εξυπηρέτηση πελατών ή ο προγραμματισμός βασικού κώδικα, η τεχνητή νοημοσύνη αναλαμβάνει συγκεκριμένα τμήματα της εργασίας, περιορίζοντας δραστικά το εύρος της ανθρώπινης συμμετοχής. Αντίθετα, οι ισχυροί δεσμοί καθηκόντων, όπως αυτοί που συναντώνται στην ακτινολογία, προστατεύουν τους εργαζόμενους επειδή η αξία της υπηρεσίας προκύπτει από τον συνδυασμό της διάγνωσης, της επικοινωνίας και της ευθύνης. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η τεχνολογία ενισχύει την απόδοση εντός της θέσης εργασίας χωρίς να απομακρύνει τον άνθρωπο από το συνολικό πακέτο παροχής υπηρεσιών, διατηρώντας έτσι το μερίδιο των εσόδων που αναλογεί στην ανθρώπινη εργασία.
Ο διαχωρισμός των καθηκόντων στην αγορά εργασίας
Το κόστος συντονισμού αναδεικνύεται ως ο κρίσιμος παράγοντας που καθορίζει τη βιωσιμότητα των επαγγελματικών δεσμών απέναντι στην ψηφιακή αυτοματοποίηση. Η έρευνα επισημαίνει ότι όταν τα καθήκοντα διαχωρίζονται, συχνά χάνεται πολύτιμο πλαίσιο, καθώς και η ικανότητα διαχείρισης σύνθετων καταστάσεων που απαιτούν ανθρώπινη παρουσία. Εάν το κόστος αυτού του διαχωρισμού είναι υψηλό, ο επαγγελματικός ρόλος παραμένει ενιαίος και ο εργαζόμενος αξιοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη ως βοηθητικό εργαλείο. Στην αντίθετη περίπτωση, η εργασία τεμαχίζεται σε μικρότερα, χαμηλότερα αμειβόμενα τμήματα, με αποτέλεσμα τη μείωση του μεριδίου των εργαζομένων στα συνολικά έσοδα της επιχείρησης ή του κλάδου.
Η αποσύνθεση των επαγγελμάτων πυροδοτεί ένα σοκ παραγωγικής ικανότητας, καθώς οι εργαζόμενοι που απελευθερώνονται από αυτοματοποιημένα καθήκοντα αφιερώνουν όλο τον χρόνο τους στις εναπομείναντες ανθρώπινες εργασίες. Αυτή η εξέλιξη οδηγεί σε κατακόρυφη αύξηση της ατομικής παραγωγικότητας, η οποία όμως ενέχει κινδύνους για τη συνολική απασχόληση σε περιβάλλοντα με ανελαστική ζήτηση. Όταν η αγορά κατακλύζεται από αυξημένη προσφορά υπηρεσιών, οι τιμές υποχωρούν σημαντικά, γεγονός που καθιστά ορισμένους εργαζόμενους μη ανταγωνιστικούς. Έτσι, ο εκτοπισμός της εργασίας δεν προκύπτει από την άμεση κατάργηση των θέσεων, αλλά από την υπερβολική αποδοτικότητα όσων παραμένουν στο επάγγελμα.
Η επίδραση της αποδοτικότητας στην ανθρώπινη απασχόληση
Οι ερευνητές εξηγούν ότι η τεχνολογική πρόοδος μπορεί ταυτόχρονα να ενισχύει τις αμοιβές σε ορισμένους κλάδους και να τις συμπιέζει σε άλλους, ανάλογα με την ισχύ των επαγγελματικών δεσμών. Στις θέσεις εργασίας που απαιτούν κρίση, κοινωνική αλληλεπίδραση και ανάληψη ευθύνης, η τεχνητή νοημοσύνη λειτουργεί προσθετικά, αυξάνοντας την ταχύτητα και την ποιότητα του αποτελέσματος. Στον αντίποδα, η σταδιακή διάβρωση των ρόλων με ασθενείς δεσμούς αφήνει τους εργαζόμενους με περιορισμένο πεδίο δράσης, καθιστώντας τους ευάλωτους σε περαιτέρω αυτοματοποίηση. Η μείωση των ωρών εργασίας και της απασχόλησης αποτελεί συχνά το αποτέλεσμα αυτής της διαδικασίας εσωτερικής αναδιοργάνωσης των καθηκόντων.
Η μακροοικονομική ανθεκτικότητα της εργασίας θα εξαρτηθεί τελικά από το πόσο εύκολα μπορούν να διασπαστούν οι υφιστάμενοι επαγγελματικοί ρόλοι στην παγκόσμια οικονομία. Εάν το μεγαλύτερο μέρος της απασχόλησης συγκεντρώνεται σε ισχυρούς δεσμούς καθηκόντων, οι επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης θα είναι λιγότερο επώδυνες από τις τρέχουσες δυσοίωνες προβλέψεις. Η μελέτη καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η κατανόηση του κόστους συντονισμού αποτελεί το κλειδί για την ανάλυση του μέλλοντος της εργασίας. Η ικανότητα των ανθρώπων να διατηρούν τον έλεγχο σύνθετων πακέτων εργασίας θα καθορίσει την κοινωνική και οικονομική ισορροπία στην εποχή της προηγμένης αυτοματοποίησης.
