Μια πρόσφατη μελέτη, που αναγγέλλει το Conversation, αποκαλύπτει τη σοβαρή σύνδεση ανάμεσα στην αυξανόμενη θερμοκρασία που προκύπτει από την κλιματική αλλαγή και τον κίνδυνο πρόωρου τοκετού σε δεκατρείς χώρες του κόσμου.
Είναι ενδιαφέρον ότι τα θηλυκά έμβρυα φαίνεται να είναι πιο ευαίσθητα από τα αρσενικά.
Φανταστείτε να βιώνετε τη δυσφορία της καλοκαιρινής ζέστης ενώ βρίσκεστε στον όγδοο μήνα της εγκυμοσύνης σας. Αυτή η κατάσταση δεν είναι απλώς ενοχλητική, αλλά μπορεί να επιφέρει σημαντικούς κινδύνους για την υγεία των μητέρων και των μωρών. Ο πρόωρος τοκετός, ο οποίος συμβαίνει πριν από την 37η εβδομάδα κύησης, κρύβει υψηλούς κινδύνους θνησιμότητας και επιπλοκών στην υγεία των νεογνών που διαρκούν για το υπόλοιπο της ζωής τους.
Αναλύοντας δεκαετίες έρευνας
Αρκετές έρευνες, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που εξετάζουν την κλιματική αλλαγή, έχουν τεκμηριώσει τη σύνδεση μεταξύ της θερμοκρασίας και των πρόωρων τοκετών. Ωστόσο, οι παλαιότερες μελέτες επικεντρώνονταν σε τοπικές περιοχές ή σε συγκεκριμένες χώρες, καθιστώντας δύσκολη την σύγκριση των αποτελεσμάτων.
Πόσο επηρεάζει, λοιπόν, η ζέστη τον πρόωρο τοκετό σε διαφορετικές περιοχές του κόσμου; Είναι όλες οι εγκυμονούσες γυναίκες εξίσου ευάλωτες; Μια νέα ερευνητική εργασία, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Environment International, επιχειρεί να προσφέρει σαφέστερες απαντήσεις, ενόψει της επιδείνωσης της κλιματικής αλλαγής.
36 εκατομμύρια γεννήσεις σε 13 χώρες
Η μελέτη επικεντρώθηκε σε 36,6 εκατομμύρια γεννήσεις που πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, σε 250 πόλεις και κωμοπόλεις των Αυστραλία, Βραζιλία, Καναδάς, Χιλή, Ισημερινός, Εσθονία, Ισραήλ, Ιταλία, Ιαπωνία, Παραγουάη, Ισπανία, Ελβετία και Ηνωμένες Πολιτείες, μεταξύ 1979 και 2019. Αυτή η έρευνα είναι η πιο εκτενής στο είδος της που έχει γίνει μέχρι σήμερα.
Μέσω πρωτοποριακών στατιστικών μοντέλων, εκτιμήθηκε η σχέση μεταξύ θερμοκρασίας και κινδύνου πρόωρου τοκετού, αναδεικνύοντας τις καθυστερημένες και μη γραμμικές επιδράσεις της ζέστης τις ημέρες πριν τον τοκετό. Τα ευρήματα δείχνουν ότι ο κίνδυνος πρόωρου τοκετού αυξάνεται λόγοι της θερμοκρασίας.
Ειδικότερα, σε μέρες μέτριας ζέστης, ο κίνδυνος αύξάνεται κατά 2,8%, ενώ σε ακραίες θερμοκρασίες το ποσοστό φτάνει το 3,8%.
Αξιοσημείωτο είναι ότι η επίδραση της ζέστης δεν περιορίζεται μόνο στους πρόωρους τοκετούς.
855 πρόσθετοι πρόωροι τοκετοί ανά εκατομμύριο
Η αριθμητική απεικόνιση αυτού του κινδύνου προσφέρει καλύτερη αντίληψη για την έκταση του προβλήματος. Εκτιμάται ότι το 1,41% των πρόωρων τοκετών κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού μπορεί να συνδέεται με τη ζέστη. Ο αριθμός αυτός ισοδυναμεί με 855 επιπλέον πρόωρους τοκετούς ανά εκατομμύριο γεννήσεις.
Αυτό το μέγεθος είναι συγκρίσιμο με άλλους γνωστούς παράγοντες κινδύνου. Για παράδειγμα, υπερβαίνει την επίδραση του καπνίσματος κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης στις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος και είναι παρόμοιο με αυτή της ελονοσίας.
Η ζέστη αποτελεί ήδη ένα κρίσιμο περιβαλλοντικό ρίσκο για τη αναπαραγωγική υγεία, ενώ η μεταβλητότητα μεταξύ χωρών αποκαλύπτει σημαντικές διαφορές. Η Παραγουάη είναι η χώρα με το υψηλότερο ποσοστό, με 1.347 πρόωρους τοκετούς ανά εκατομμύριο, ενώ η Ελβετία έχει το χαμηλότερο ποσοστό, με 628. Η Ισπανία κατατάσσεται στο μέσο όρο με 1.080 ανά εκατομμύριο.
Αυτό δείχνει πώς το κλίμα, το κοινωνικοοικονομικό επίπεδο και η ικανότητα προσαρμογής κάθε χώρας παίζουν καθοριστικό ρόλο στην ευπάθεια των εγκύων γυναικών.
Διαφορετικοί κίνδυνοι για διαφορετικές εγκυμοσύνες
Ένα από τα πιο σημαντικά ευρήματα της μελέτης είναι ότι η ζέστη δεν έχει τον ίδιο αντίκτυπο σε όλες τις γυναίκες. Ιδιαίτερα, οι νεαρές ανύπαντρες μητέρες με περιορισμένη εκπαίδευση και σε ευάλωτη κοινωνικοοικονομική κατάσταση μπορεί να είναι σε μεγαλύτερο κίνδυνο λόγω θερμοκρασίας. Εντυπωσιακό είναι ότι τα θηλυκά έμβρυα είναι πιο ευαίσθητα σε αυτές τις συνθήκες.
Ωστόσο, όσοι παρακολούθησαν την πορεία της μελέτης υπογραμμίζουν ότι οι αναλύσεις αυτές χρίζουν περαιτέρω διερεύνησης, καθώς δεν έχουν επιβεβαιωθεί στατιστικά σημαντικές διαφορές. Η κατάσταση των γυναικών μειωμένης οικονομικής θέσης είναι επισφαλής, καθώς συχνά διαβιούν σε περιοχές με υψηλές θερμοκρασίες, σε μεγάλα αστικά κέντρα, και πολλοί από αυτούς εργάζονται σε εξωτερικούς χώρους χωρίς πρόσβαση σε συστήματα ψύξης.
Εν κατακλείδι, η κοινωνική ανισότητα και η κλιματική αδικία αλληλοσυνδέονται, με τις πιο ευάλωτες εγκύους να πληρώνουν το μεγαλύτερο τίμημα.
Επιπτώσεις και στους τοκετούς κανονικής διάρκειας
Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον στοιχείο της μελέτης είναι ότι η επίδραση της ζέστης δεν περιορίζεται στους πρόωρους τοκετούς. Διαπιστώθηκε σημαντική άνοδος του κινδύνου τοκετού και για εγκυμοσύνες που θεωρούνται κανονικές, δηλαδή μεταξύ της 37ης και της 42ης εβδομάδας. Συγκεκριμένα, η ακραία ζέστη αυξάνει τον κίνδυνο τοκετού κατά 3,66% στις 37-38 εβδομάδες και κατά 2,97% σε εγκυμοσύνες 39 εβδομάδων και άνω.
Αυτό δείχνει ότι οι υψηλές θερμοκρασίες ενδέχεται να επιταχύνουν τον τοκετό και να επηρεάσουν την κανονική ανάπτυξη του εμβρύου.
Προκαλώντας ανησυχία
Κάποιοι βιολογικοί μηχανισμοί που σχετίζονται με τη θερμότητα μπορούν να αυξήσουν τη θερμοκρασία του σώματος και να προκαλέσουν πυροδοτήσεις στη μήτρα, ενώ η αφυδάτωση διαταράσσει την ισορροπία των ηλεκτρολυτών και μειώνει τη ροή του αίματος στον πλακούντα.
Η ζέστη μπορεί επίσης να προκαλέσει φλεγμονώδεις διεργασίες και οξειδωτικό στρες που θέτουν σε κίνδυνο την ανάπτυξη του εμβρύου και επιταχύνουν την ωρίμανση του τραχήλου της μήτρας. Οι έγκυες γυναίκες είναι πιο ευάλωτες, καθώς το σώμα τους παράγει περισσότερη θερμότητα λόγω του αναπτυσσόμενου εμβρύου, με μειωμένη ικανότητα να απελευθερώνουν αυτή τη θερμότητα λόγω του αυξημένου σωματικού βάρους.
Η κλιματική αλλαγή και η θερμοκρασία
Τα ευρήματα αυτά εγείρουν σοβαρές ανησυχίες, καθώς οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής προμηνύουν συχνότερους και εντονότερους καύσωνες τις επόμενες δεκαετίες. Αν δεν δράσουμε άμεσα, η αύξηση των πρόωρων τοκετών λόγω της ζέστης θα επιδεινωθεί, υπονομεύοντας κάθε πρόοδο στη δημόσια υγεία και την υγεία των νεογνών.
Η κατάλληλη ανταπόκριση απαιτεί πρωτοβουλίες σε διάφορους τομείς, σύμφωνα με το Conversation. Στο πεδίο της υγείας, οι κλινικές υπηρεσίες πρέπει να ενσωματώσουν τη θερμοκρασία ως παράγοντα κινδύνου στην προγεννητική φροντίδα, κυρίως για τις κοινωνικά ευάλωτες γυναίκες. Σε επίπεδο πολιτικής, τα ευρήματα αυτά πρέπει να μεταφραστούν σε στόχους μείωσης εκπομπών αερίων θερμοκηπίου και μέτρα κατά της κλιματικής αλλαγής, ώστε να περιοριστεί η δημόσια υγεία και η κοινωνική ανισότητα που προκαλεί η υπερθέρμανση.
Η ζέστη πλέον δεν είναι απλώς ζήτημα άνεσης αλλά αποτελεί κρίσιμο ζήτημα δημόσιας υγείας, κοινωνικής ισότητας και κλιματικής δικαιοσύνης, με τις έγκυες γυναίκες να βρίσκονται σε ευάλωτη θέση.
