Ο κόσμος ζεσταίνεται ταχύτερα; Πρόκειται για ένα μεγάλο ερώτημα που προβληματίζει και διχάζει τους επιστήμονες εδώ και χρόνια. Μία νέα μελέτη φαίνεται να έχει την απάντηση και τα νέα δεν είναι καθόλου καλά.
Η παγκόσμια υπερθέρμανση έχει επιταχυνθεί «σημαντικά» την τελευταία δεκαετία, με αποτέλεσμα ο πλανήτης να κινδυνεύει να υπερβεί τα κρίσιμα όρια θερμοκρασίας γρηγορότερα από ό,τι αναμενόταν, σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Geophysical Research Letters.
Καθώς τμήματα του Βόρειου Ημισφαιρίου ανακάμπτουν από πολύ ψυχρά κύματα, μπορεί να είναι δύσκολο να θυμηθεί κανείς πόσο θερμός ήταν ο πλανήτης τα τελευταία χρόνια. Ωστόσο, οι θερμοκρασίες έχουν αγγίξει εξαιρετικά υψηλά επίπεδα: το 2024 ήταν η πιο θερμή χρονιά που έχει καταγραφεί, ολοκληρώνοντας την πιο θερμή δεκαετία στην ιστορία των μετρήσεων.
Οι επιπτώσεις αυτής της ζέστης είναι ήδη ορατές. Μεγάλες περιοχές του κόσμου έχουν πληγεί από καταστροφικά φαινόμενα που σχετίζονται με την κλιματική κρίση, όπως καύσωνες, τυφώνες, δασικές πυρκαγιές και πλημμύρες.
Ωστόσο, τα συστήματα της Γης είναι πολύπλοκα, και είναι δύσκολο να διακρίνει κανείς αν λίγα εξαιρετικά θερμά χρόνια σημαίνουν ότι η μακροχρόνια τάση της παγκόσμιας θέρμανσης επιταχύνεται.
Στο νέο άρθρο, οι επιστήμονες προσπάθησαν να απαντήσουν σε αυτό το ερώτημα αναλύοντας πέντε μεγάλα παγκόσμια σύνολα δεδομένων θερμοκρασίας και φιλτράροντας τον «θόρυβο» — δηλαδή τις φυσικές κλιματικές μεταβολές που έχουν βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις. Αυτές περιλαμβάνουν το Ελ Νίνιο, τις ηφαιστειακές εκρήξεις και τον ηλιακό κύκλο, τα οποία επηρεάζουν τις θερμοκρασίες σε σύντομο χρονικό διάστημα, καλύπτοντας τις μακροπρόθεσμες αλλαγές.
Η Γη θερμάνθηκε περίπου 0,2°C ανά δεκαετία μεταξύ 1970 και 2015. Στη συνέχεια, μεταξύ 2015 και 2025, θερμάνθηκε κατά 0,35°C — αύξηση 75%, σύμφωνα με τη μελέτη. Η αύξηση αυτή είναι «σημαντική» και υψηλότερη από οποιαδήποτε προηγούμενη δεκαετία από τότε που ξεκίνησαν οι καταγραφές το 1880, καταλήγει η έρευνα.
«Πιστεύουμε ότι είμαστε οι πρώτοι που δείχνουμε μια στατιστικά σημαντική επιτάχυνση», δήλωσε ο Stefan Rahmstorf, συν-συγγραφέας της μελέτης και επικεφαλής ανάλυσης συστημάτων της Γης στο Potsdam Institute for Climate Impact Research.
Μία άλλη πρόσφατη μελέτη, στην οποία συμμετείχε ο James Hansen ,ο Αμερικανός επιστήμονας που προειδοποιούσε για την κλιματική κρίση από τη δεκαετία του 1980, κατέληξε επίσης ότι η θέρμανση επιταχύνεται, αλλά δεν περιλάμβανε στατιστικό έλεγχο σημαντικότητας, πρόσθεσε ο Rahmstorf.
Οι τρέχουσες προβλέψεις υποδεικνύουν ότι το διεθνώς συμφωνημένο όριο αύξησης θερμοκρασίας 1,5°C, που αναφέρεται σε μέσες δεκαετίες, όχι μεμονωμένα έτη, θα ξεπεραστεί κάποια στιγμή τη δεκαετία του 2030. Ωστόσο, αν συνεχιστεί ο ρυθμός επιταχυνόμενης θέρμανσης, ο κόσμος πιθανότατα θα φτάσει το όριο 1,5°C πριν από το 2030, αναφέρει η μελέτη. Μετά από αυτό το όριο, οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής θα αρχίσουν να υπερβαίνουν την ικανότητα των ανθρώπων και των οικοσυστημάτων να προσαρμοστούν.
Η μεθοδολογία της μελέτης είναι «προσεκτική και σχολαστική», δήλωσε η Katharine Hayhoe, ατμοσφαιρική επιστήμονας στο Texas Tech University, που δεν συμμετείχε στην έρευνα.
«Σκεφτείτε την ατμόσφαιρα σαν μια πισίνα», είπε η Hayhoe. «Το νερό είναι ισοδύναμο με το διοξείδιο του άνθρακα στην ατμόσφαιρα, και οι άνθρωποι ουσιαστικά έχουμε βάλει έναν σωλήνα στην πισίνα και κάθε χρόνο ανοίγουμε περισσότερο τη βρύση, έτσι το νερό ανεβαίνει όλο και πιο γρήγορα».
Η Claudie Beaulieu, επίκουρη καθηγήτρια ωκεανογραφίας και γεωεπιστημών στο University of California, Santa Cruz, τόνισε ότι η συμφωνία και στα πέντε δεδομένα για επιτάχυνση αποτελεί ένδειξη ακρίβειας της μελέτης, αλλά επισήμανε περιορισμούς, όπως το πόσο αποτελεσματικά οι επιστήμονες απέκλεισαν την επίδραση του Ελ Νίνιο, των ηφαιστειακών εκρήξεων και των ηλιακών αλλαγών.
Η συνεχής παρακολούθηση θα είναι απαραίτητη για να διαπιστωθεί αν πρόκειται για «μια πραγματική και διαρκή αλλαγή ή ένα προσωρινό φαινόμενο φυσικής διακύμανσης», πρόσθεσε.
Άλλοι επιστήμονες δεν πείστηκαν πλήρως. Ο Michael Mann, καθηγητής Γεωεπιστημών στο University of Pennsylvania, δήλωσε ότι δεν υπάρχει απόδειξη επιτάχυνσης της θέρμανσης τα τελευταία 10 χρόνια.
Σύμφωνα με τον Mann, η θέρμανση αυξάνεται από τη δεκαετία του 1970 λόγω μείωσης της ατμοσφαιρικής ρύπανσης από αερολύματα, είδος ρύπανσης που βλάπτει την υγεία, αλλά έχει ψυκτική επίδραση στον πλανήτη, αντανακλώντας την ηλιακή ενέργεια. Οι θερμές περίοδοι των τελευταίων ετών οφείλονταν στο Ελ Νίνιο, πρόσθεσε.
«Ο πλανήτης θερμαίνεται με περίπου σταθερό ρυθμό, και αυτό είναι ήδη αρκετά ανησυχητικό. Θα συνεχίσει να το κάνει μέχρι οι εκπομπές άνθρακα να φτάσουν στο μηδέν», κατέληξε.
Στο τελευταίο σημείο, ο Mann και ο Rahmstorf συμφωνούν: παρά τη συναίνεση της επιστημονικής κοινότητας για την κλιματική κρίση και τις αυξανόμενες ενδείξεις για το κόστος μιας θερμότερης Γης, υπάρχει «αντίδραση» στις δράσεις για το κλίμα, ειδικά στις ΗΠΑ, όπου η κυβέρνηση «αγνοεί την πραγματικότητα», σημείωσε ο Rahmstorf.
Ο Rahmstorf θυμάται τη δεκαετία του 1990, όταν τα γεγονότα της κλιματικής κρίσης άρχισαν να γίνονται σαφή. «Δεν μπορούσα ποτέ να φανταστώ ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα λάβουν τόσο σαφή στοιχεία για μια σοβαρή καταστροφή για την ανθρωπότητα και δεν θα ενεργήσουν», είπε.
Πηγή: CNN
