Ο εγκέφαλος μιας μέλισσας (Apis mellifera) ζυγίζει λιγότερο από ένα χιλιοστόγραμμο και περιέχει λιγότερους από ένα εκατομμύριο νευρώνες, κάτι που φαίνεται αταίριαστο για έναν οργανισμό που μπορεί να εκτελεί τόσο σύνθετους υπολογισμούς. Για δεκαετίες, οι γνωστικοί επιστήμονες και οι βιολόγοι έχουν εξετάσει το εύρος της νοημοσύνης των φαινομενικά απλών αυτών εντόμων και η πρόσφατη έρευνα από το Πανεπιστήμιο Monash της Αυστραλίας έρχεται να ρίξει νέο φως σε αυτό το θέμα. Η ομάδα της Σκάρλετ Χάουαρντ ανακάλυψε ότι οι μέλισσες δεν είναι απλώς ικανές να αντιλαμβάνονται το περιβάλλον τους αλλά είναι εξαιρετικά καλές στη μέτρηση.
Προγενέστερες έρευνες είχαν ήδη δείξει ότι οι μέλισσες κατανοούν έννοιες όπως η πρόσθεση και η αφαίρεση. Ωστόσο, πολλοί αμφισβήτησαν τη δυνατότητά τους, υποστηρίζοντας ότι οι αποκρίσεις των εντόμων βασίζονται κυρίως σε οπτικά σήματα και όχι σε πραγματική κατανόηση. Η Σκάρλετ Χάουαρντ, μια από τις επικεφαλής της μελέτης, παρέμεινε επιφυλακτική απέναντι σε αυτές τις απόψεις.
«Είναι δύσκολο να κατανοήσουμε τη νοητική διαδικασία μιας μέλισσας και πώς αυτή αντιλαμβάνεται τον κόσμο γύρω της. Η προσπάθεια να μπούμε στο μυαλό ενός ζώου αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της έρευνάς μας», δήλωσε η Χάουαρντ σε δήλωση της.
Κατανόηση και Αριθμητική Σκέψη
Για τη μελέτη της περιβαλλοντικής αντίληψης των μελισσών, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν πειραματικές μεθόδους που περιλάμβαναν τη χρήση διαφόρων σχημάτων σε μια επιφάνεια, προσδιορίζοντας τις ποσοτικές τους μεταβολές. Ουσιαστικά, οι μέλισσες κλήθηκαν να προσδιορίσουν πόσα από αυτά τα σχήματα υπήρχαν, συμπεριλαμβανομένου ενός κεντρικού σημείου που αντιπροσώπευε το «μηδέν». Μέσα από χειρισμούς που βασίζονταν σε κίνητρα, διερεύνησαν τον τρόπο αντίληψης και σύνδεσης των αριθμών με τις οπτικές εικόνες.
Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στην επιθεώρηση Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences, αμφισβητεί τη θεωρία ότι οι επιλογές των μελισσών προέρχονται μόνο από χαμηλού επιπέδου περιβαλλοντικά σήματα. «Αυτή η ανακάλυψη υποδηλώνει ότι οι μέλισσες μπορούν να προχωρούν σε αφηρημένες αριθμητικές διαδικασίες, αντί να περιορίζονται μόνο σε χωρικές ενδείξεις», εξηγούν οι συγγραφείς της μελέτης.
Εφαρμογές και Σημασία
Ο Μίρκο Ζανόν, νευροεπιστήμονας και συνεργάτης του Πανεπιστημίου του Τρέντο, παρατήρησε: «Το εύρημα μας δείχνει ότι οι προηγούμενες αντιρρήσεις δεν ισχύουν όταν εξετάζουμε τη βιολογία των ζώων».
Οι γνώσεις που αποκτούν οι μέλισσες από αυτές τις διαδικασίες είναι κρίσιμες για την επιβίωσή τους, όπως η ικανότητά τους να μετρούν τα πέταλα των λουλουδιών για να εντοπίσουν τις πιο θρεπτικές πηγές τροφής. Τα ευρήματα μπορούν επίσης να συνεισφέρουν στη βελτίωση των αλγορίθμων τεχνητής νοημοσύνης, επισημαίνοντας ότι σε ορισμένες περιπτώσεις, λίγες ποσότητες πληροφοριών είναι πιο αποδοτικές για τους υπολογισμούς.
«Αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο με διαφορετικό τρόπο από τα ζώα, γι’ αυτό πρέπει να είμαστε προσεκτικοί στην αξιολόγηση της νοημοσύνης τους», τόνισε η Χάουαρντ.
