Project Silica: Η Microsoft αποθηκεύει δεδομένα σε «γυαλί κουζίνας» με αντοχή 10.000 ετών
Σε έναν κόσμο που «πνίγεται» από τα ψηφιακά δεδομένα, η αναζήτηση για το απόλυτο αποθηκευτικό μέσο μοιάζει με το κυνήγι του Ιερού Δισκοπότηρου. Οι παραδοσιακοί σκληροί δίσκοι (HDD) και οι SSD έχουν ημερομηνία λήξης, ενώ ακόμα και οι μαγνητικές ταινίες που χρησιμοποιούνται στα μεγάλα data centers απαιτούν αντικατάσταση κάθε λίγα χρόνια.
Η Microsoft, μέσω του Project Silica, φαίνεται πως βρήκε τη λύση εκεί που δεν το περιμέναμε: στο γυαλί. Και όχι σε κάποιο εξωτικό υλικό, αλλά στο κοινό βοριοπυριτικό γυαλί – το ίδιο υλικό που χρησιμοποιούμε στα σκεύη Pyrex και στις πόρτες των φούρνων μας.
Η πρόκληση του «Ψηφιακού Σκοτεινού Μεσαίωνα»
Σήμερα, το μεγαλύτερο πρόβλημα της ψηφιακής διατήρησης είναι η «σήψη των δεδομένων» (data rot). Τα μαγνητικά μέσα φθείρονται, επηρεάζονται από τη θερμοκρασία, την υγρασία και τα ηλεκτρομαγνητικά πεδία. Αυτό αναγκάζει τις εταιρείες να μεταφέρουν τα δεδομένα τους σε νέα μέσα κάθε 5-10 χρόνια, μια διαδικασία δαπανηρή και ενεργοβόρα.
Όπως επισημαίνει η Microsoft Research, το Project Silica στοχεύει να βάλει τέλος σε αυτόν τον κύκλο, δημιουργώντας μια υποδομή που μπορεί να διαφυλάξει την ανθρώπινη γνώση για χιλιετίες χωρίς την ανάγκη συνεχούς συντήρησης.
Πώς λειτουργεί η εγγραφή σε γυαλί;
Η τεχνολογία βασίζεται στη χρήση femtosecond lasers (λέιζερ που εκπέμπουν παλμούς σε διάρκεια ενός τετράκις εκατομμυριοστού του δευτερολέπτου). Αυτά τα λέιζερ δεν χαράσσουν απλώς την επιφάνεια, αλλά αλλάζουν τη δομή στο εσωτερικό του γυαλιού, δημιουργώντας τρισδιάστατα εικονοστοιχεία που ονομάζονται voxels.
Τα βασικά πλεονεκτήματα της μεθόδου:
-
Ανθεκτικότητα: Το γυαλί είναι πρακτικά άφθαρτο. Αντέχει σε ακραίες θερμοκρασίες, νερό, σκόνη και ηλεκτρομαγνητικούς παλμούς (EMP).
-
Χωρητικότητα: Μια μικρή πλάκα γυαλιού, πάχους μόλις 2 χιλιοστών, μπορεί να αποθηκεύσει έως και 4.8 Terabytes δεδομένων.
-
Μηδενικό ενεργειακό κόστος: Μόλις τα δεδομένα εγγραφούν, το γυαλί δεν χρειάζεται ρεύμα για να τα διατηρήσει. Το «ράφι» του αρχείου είναι παθητικό.
Από το Χαλαζία στο «Γυαλί της Κουζίνας»
Η πρόσφατη σημαντική ανακοίνωση της Microsoft (δημοσιευμένη στο περιοδικό Nature) αφορά τη μετάβαση από τον ακριβό χαλαζία (fused silica) στο βοριοπυριτικό γυαλί. Αυτή η αλλαγή μειώνει δραματικά το κόστος παραγωγής και καθιστά την τεχνολογία εμπορικά βιώσιμη.
Επιπλέον, η Microsoft ανέπτυξε μια νέα μέθοδο ανάγνωσης που χρησιμοποιεί ένα μόνο οπτικό μικροσκόπιο και τεχνητή νοημοσύνη (machine learning) για την αποκωδικοποίηση των voxels, απλουστεύοντας το σύστημα που παλαιότερα απαιτούσε πολλαπλές κάμερες.
Ρομποτικές βιβλιοθήκες και το μέλλον του Cloud
Το Project Silica δεν προορίζεται για τον οικιακό χρήστη, αλλά για το Azure Cloud. Η Microsoft οραματίζεται τεράστια data centers όπου ρομπότ θα κινούνται σε ράφια γεμάτα γυάλινες πλάκες, ανακτώντας τα δεδομένα μόνο όταν ζητηθούν.
Ήδη έχουν πραγματοποιηθεί εντυπωσιακά proofs-of-concept:
-
Warner Bros: Η ταινία “Superman” (1978) αποθηκεύτηκε με επιτυχία σε μια γυάλινη πλάκα μεγέθους σουβέρ.
-
Global Music Vault: Στο Svalbard της Νορβηγίας, μουσική πολιτιστική κληρονομιά φυλάσσεται ήδη σε γυαλί, προστατευμένη από το χρόνο.
Συμπέρασμα
Αν και η τεχνολογία βρίσκεται ακόμα σε στάδιο ανάπτυξης και η ταχύτητα εγγραφής παραμένει πρόκληση, το Project Silica αποτελεί την πιο ελπιδοφόρα απάντηση στην κρίση αποθήκευσης δεδομένων. Σε 10.000 χρόνια από τώρα, μπορεί οι υπολογιστές μας να είναι αρχαιολογικά ευρήματα, αλλά οι πληροφορίες που είναι χαραγμένες σε αυτές τις γυάλινες πλάκες θα παραμένουν ανέπαφες