Σημαντικές ευκαιρίες που δημιουργούνται για την Ελλάδα στον ταχέως αναπτυσσόμενο κλάδο των ψηφιακών υποδομών με βάση όσα καταγράφηκαν κατά την παρουσίαση μελέτης για τη χωροθέτηση και ανάπτυξη Κέντρων Δεδομένων (Data Centers) στην Ελλάδα, που οργάνωσε το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και ΤΝ σε συνεργασία με τα Υπουργεία Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Ανάπτυξης. Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο Ωδείο Αθηνών με τη συμμετοχή των Υπουργών Ψηφιακής Διακυβέρνησης και ΤΝ, Δημήτρη Παπαστεργίου και Ανάπτυξης, Τάκη Θεοδωρικάκου.
Στο πλαίσιο της μελέτης, που εκπόνησε η PwC, αναδεικνύονται οι δυναμικές των επενδύσεων αλλά και τα προβλήματα, με κύρια τα θέματα της ενέργειας και δη της διαθεσιμότητας ηλεκτρικού χώρου, αλλά και της χωροθέτησης.
Στόχος, όπως αναφέρθηκε, δεν είναι η άναρχη ανάπτυξη Data Centers, αλλά η ισορροπημένη και ορθολογική αξιοποίηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της χώρας, με γνώμονα τη βιωσιμότητα και τον περιορισμό του ενεργειακού αποτυπώματος.
Η χώρα, λόγω της γεωγραφικής της θέσης ως σταυροδρόμι τριών ηπείρων, της ενισχυμένης διεθνούς συνδεσιμότητας και της πρόσβασης σε αναδυόμενες αγορές της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και της Ανατολικής Μεσογείου, μπορεί να εξελιχθεί σε σημαντικό περιφερειακό κόμβο για την ανάπτυξη Κέντρων Δεδομένων και τη διακίνηση ψηφιακών υπηρεσιών.
Η συγκυρία
Να σημειωθεί ότι ένεκα της γεωπολιτικής συγκυρίας ο κλάδος στην Ελλάδα αντιμετωπίζει νέα δεδομένα. “Το θεμα ασφαλείας σημαντικό και πρέπει να δούμε πώς θα συνεργαστούμε για θέμα καλωδίων και των απειλών” ανέφεραν αρμόδιες πηγές που παράλληλα “φωτογράφιζαν” και παράλληλο ενδιαφέρον από την πλευρά αραβικών κεφαλαίων.
Ήδη, η DAMAC του επιχειρηματία Χουσεΐν Σαζουάνι από το Ντουμπάι από κοινού με τη ΔΕΗ προωθεί στα Σπάτα, επένδυση, ύψους 150 εκατ.ευρώ, υλοποιεί η κοινοπραξία «Data In Scale» (DAMAC 55% – ΔΕΗ 45%) και περιλαμβάνει αρχικές υποδομές ισχύος 12,5 MW, με δυνατότητα επέκτασης στα 25 MW.
Επίσης τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν ενδιαφερθεί για data centers επί ελληνικού εδάφους, μέγιστης συνολικής δυναμικότητας 500 ΜW. Μάλοστα έχει υπογραφεί σχετικό μνημόνιο στο Άμπου Ντάμπι μεταξύ του Έλληνα υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημ. Παπαστεργίου και του υπουργού Επενδύσεων των Εμιράτων και CEO του κρατικού επενδυτικού ταμείου ADQ, Mohamed Hassan Alsuwaidi. Τα data centers άλλωστε έχουν βρεθεί στο τραπέζι των επαφών του Πρωθυπουργού με τον Πρόεδρο Σεΐχη Mohamed bin Zayed Al Nahyan στο Άμπου Ντάμπι.
Τα δίκτυα τηλεπικοινωνιών
Στο μεταξυ το υποβρύχιο και επίγειο καλωδιακό σύστημα μετάδοσης δεδομένων EMC (East To Med Data Corridor) βρίκσεται στο επίκεντρο με τα νέα δεδομένα. Είναι, άλλωστε, η ψηφιακή λεωφόρος μεταξύ Ευρώπης, Μέσης Ανατολής και Ασίας -έργο ύψους 300 εκατ.ευρώ εκ των οποίων τα 150 εκατ. ευρώ προέρχονται από δάνειο της Εθνικής Τράπεζας. Στον φορέα υλοποίησης του EMC συμμετέχουν η Saudi Telecom, με 72%, ως ο κύριος τηλεπικοινωνιακός πάροχος στο Βασίλειο της Σαουδικής Αραβίας και ένας από τους κορυφαίους στη Μέση Ανατολή, η ΔΕΗ με 25%, και η Telecommunication Telephony Satellite Applications.
Να σημειωθεί ότι σε σχέση με την ανάπτυξης τηλεπικοινωνικαών δικτύων η ΔΕΗ έχει καταθέσει ενδιαφέρον για καλώδιο που θα συνδέει Αλεξανδρούπολη Ρόδο Κρήτη, ζητώντας, και χρηματοδότηση από την ΕΕ. Είναι μια επένδυση 10 εκατ.
Πέρα από τη διασύνδεση με τη Σαουδική Αραβία η διασύνδεση με τηλεπικοινωνικαό δίκτυο μεταξύ Ιταλίας – Πρέβεζας έχει ενδιαφέρον για τα γίγα “factories- εργοστάσια” που σχεδιάζει η ΔΕΗ.
Η δυναμική
Σύμφωνα, πάντως, με τα ευρήματα της μελέτης, η περιφερειακή ανάπτυξη του κλάδου δημιουργεί μια δυνητική αγορά έως και 5 GW στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, προερχόμενη κυρίως από την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, αλλά και τη Μέση Ανατολή. Η Ελλάδα εμφανίζεται ιδανικά τοποθετημένη ώστε να διεκδικήσει σημαντικό μερίδιο αυτής της αναπτυσσόμενης αγοράς, αξιοποιώντας τη γεωστρατηγική της θέση, τις τηλεπικοινωνιακές υποδομές και τη διασύνδεσή της με διεθνή δίκτυα.
Η ζήτηση
Ήδη καταγράφεται έντονο επενδυτικό ενδιαφέρον για την ανάπτυξη Data Centers στη χώρα, το οποίο ξεπερνά το 1 GW, περισσότερο από είκοσι φορές τη σημερινή εγκατεστημένη ισχύ σε λειτουργία, με περισσότερα από 35 αιτήματα σύνδεσης στο ηλεκτρικό σύστημα, εκ των οποίων περίπου το 35% έχει ήδη λάβει όρους σύνδεσης.
Πάντως για 1 GW, θα απαιτηθούν 10 δισεκ. επενδύσεων, ενώ παράπλευρά μπορεί να αναπτυχθεί ένα ολόκληρο οικοσύστημα με επιχειρήσεις. Όπως τόνισε ο Γ.Γ. Πληροφοριακών Συστημάτων Δημοσθένης Αναγνωστόπουλος, σε σχετικό πάνελ συζήτησης αναμένονται, διεθνώς, επενδύσεις 12 τρις δολάρια μέχρι το 2030 από τα κέντρα δεδομένων με βάση μελέτη της Microsoft
”Φράκαρε” η Αττική
Πάντως, το μεγαλύτερο μέρος των αιτημάτων αφορά την Αττική, ενώ επενδυτικό ενδιαφέρον εντοπίζεται επίσης στη Θεσσαλονίκη, τη Δυτική Μακεδονία, τη Βοιωτία, την Κόρινθο, τη Μεγαλόπολη και την Κρήτη. Οι επενδύσεις προέρχονται από hyperscalers, παρόχους Data Centers, δημόσιους φορείς, ενεργειακές εταιρείες και επενδυτές υποδομών.
Με βάση κουρφαίους παράγοντες, πάντως, του κλάδου στην Ελλάδα τα μεγάλα θέματα έχουν να κάνουν με τη ζήτηση αλλά και τη χωροθέτηση. Πέρα από ενέργεια στην Αττική υπάρχει θέμα χωροταξίας” αναφέρεται.
Τάσεις
Η μελέτη εξετάζει παράλληλα τις διεθνείς τάσεις που διαμορφώνουν το νέο τοπίο των ψηφιακών υποδομών. Η παγκόσμια ζήτηση συνολικής ισχύος Data Centers αναμένεται να τριπλασιαστεί έως το 2034, από 18 GW σε 58 GW, ως αποτέλεσμα της εκθετικής ανάπτυξης εφαρμογών Tεχνητής Nοημοσύνης και υπηρεσιών cloud, της επέκτασης των δικτύων 5G και της αυξημένης χρήσης υπηρεσιών streaming υψηλής ανάλυσης. Την ίδια στιγμή, οι βασικοί ευρωπαϊκοί κόμβοι Data Centers παρουσιάζουν πληρότητα που ξεπερνά το 90% και αντιμετωπίζουν περιορισμούς στα ενεργειακά δίκτυα και καθυστερήσεις στις αδειοδοτήσεις, γεγονός που οδηγεί ολοένα και περισσότερες επενδύσεις προς νέες περιφερειακές αγορές, όπως αυτή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Η ανάπτυξη του κλάδου των Data Centers προϋποθέτει, ωστόσο, προσεκτικό σχεδιασμό. Η μελέτη επισημαίνει τη γεωγραφική ανισοκατανομή μεταξύ περιοχών υψηλής ζήτησης, κυρίως της Αττικής, και περιοχών όπου υπάρχει μεγαλύτερη διαθεσιμότητα ηλεκτρικής ισχύος για τη σύνδεση νέων εγκαταστάσεων. Η συνολική δυναμικότητα του ηλεκτρικού συστήματος εκτιμάται σε περίπου 1,9 GW το 2025 και αναμένεται να φτάσει τα 2,9 GW έως το 2034 βάσει ΕΣΕΚ.
Όπως τόνισε ο αντιπρόεδρος του ΑΔΜΗΕ Ιωάννης Μάργαρης σε σχέση με τα Κέντρα Δεδομένων “υπάρχει διαφορετικός ρυθμός ανάπτυξης. Σε καμία περίπτωση να ακολουθήσουν τα δίκτυα το ρυθμό ανάπτυξηης της ζητησης. Πρέπει η εκμετάλλευση του ηλεκτρικού χώρου να γίνει με κανόνες και με κριτήρια.
Από τα 500 μεγαβάτ που έχουν δεσμεύσεις χώρο η εικόνα για κατασκευες κέντρων δεδομένων είναι μάξιμουμ 90 μεγαβάτ. Χρειάζεται προσοχή στη δέσμευση μια και ειναι πολυτιμο και περιορισμένο να γίνιε με φειδώ” τόνισε και συμπλήρωσε:
“Υπάρχουν περιοχές όπου έχει αναπτυχθεί το σύστημα και είναι κατάλληλα για ανάπτυξη πχ στη Δ. Μακεδονία και Κεντρική Ελλάδα” σημείωσε και αναφέρθηκε στο θέμα του ηλεκτρικού χώρου.”Το ηλεκτρικό δίκτυο είναι ένα ζωντανό σύστημα όπου όλοι οια γωοί συνέδονται μαζί ρτους. Αν έχουμε 300 μεγαβάτ και ζητήσει ένα επενδυτής 500 μεγαβάτι σε διπλανή περιοχή, δε σημαίνει ότι δεν επηρεάζει. Είναι σαν ένα υδραυλικό σύστημα”
Και συμπλήρωσε λέγοντας ότι “βάση” ανάπτυξης είναι η πράσινη ενέργεια. ”Στις ΑΠΕ 16 μεγαβατ και θα πάμε σε 20 μεγαβατ. Το θέμα είναι να τα σχεδιάσουμε σε κατάλληλα σημεία. Πρόκειται για βελτιστοποίηση. Αναφέρομαι στο υφιστάμενο δίκτυο.
Ενα κρίσιμο σημείο είναι βαθιά πολιτικό και κοινωνικό δίκτυο δεν είναι τεχνικό” τόνισε εστιάζοντας ότι για τα Κέντρα Δεδομένων “δεν έχει πειστεί η κοινωνία ότι την αφορά η ανάπτυξη αυτή. Συχνά τη βρίσκουμε απέναντι. Πρέπει να συνεργαστούν”
Από την πλευρά του ο Τάσος Μάνος διευθύνων σύμβουλος του ΔΕΔΔΗΕ τόνισε ότι “η αγορά μας είναι στην αρχή και έχουμε περιθώρια ανάπτυξης. Είναι κρίσιμο η χώρα να κινηθεί έγκαιρα” και ανέφερε ότι 21 Κέντρα Δεδομένων έχουν κατανάλωση 65 γιγαβατωρες. “Χρειάζεται στρατηγική χωροθέτηση και αναμένουμε σχέδιο επαύξησης δικτύου για ναττο στηρίξουμε” είπε λέγοντας ότι υπάρχουν αιτήματα για 220 μεγανάτ, έχοντας ήδη 44. Να κινηθούμε προνοητικά” ζήτησε
Η μελέτη
Σύμφωνα με τη μελέτη, τα βασικά κριτήρια που λαμβάνουν υπόψη οι επενδυτές για τη χωροθέτηση εγκαταστάσεων Data Centers είναι η συνδεσιμότητα, η διαθεσιμότητα εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού, τα οικονομικά και αδειοδοτικά κίνητρα, καθώς και η εγγύτητα σε αστικά και επιχειρηματικά κέντρα με καλή προσβασιμότητα.
Τα συμπεράσματα της μελέτης καταδεικνύουν ότι, με τον κατάλληλο σχεδιασμό πολιτικών και υποδομών και με αξιοποίηση της διεθνούς εμπειρίας, η Ελλάδα μπορεί να ενισχύσει σημαντικά τη θέση της στον παγκόσμιο ψηφιακό χάρτη, προσελκύοντας επενδύσεις υψηλής προστιθέμενης αξίας και ενισχύοντας τον ρόλο της ως περιφερειακού κόμβου ψηφιακών υπηρεσιών.
Ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρης Παπαστεργίου δήλωσε: «Ζούμε σε μια εποχή όπου καθημερινά παράγονται δισεκατομμύρια δεδομένα, από κινητές συσκευές, από αισθητήρες, από πληροφοριακά συστήματα. Το ερώτημα όμως είναι πόσο «δεδομένα» είναι πραγματικά τα δεδομένα μας, πού βρίσκονται, πού φυλάσσονται, πόσα χρειάζεται η Τεχνητή Νοημοσύνη και με ποιον τρόπο αυτά μεταφέρονται. Η Ελλάδα βρίσκεται σε ένα πάρα πολύ ενδιαφέρον σημείο, στο σταυροδρόμι τριών ηπείρων: της Ευρώπης, της Ασίας και της Αφρικής. Αυτό ακριβώς το σημείο, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι από τη Μεσόγειο διέρχονται πάρα πολλά τηλεπικοινωνιακά καλώδια, οπτικές ίνες, αποτελεί ένα σημαντικό πλεονέκτημα που μπορούμε να αξιοποιήσουμε. Στο πλαίσιο της στρατηγικής της Κυβέρνησης του Πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη για τον ψηφιακό μετασχηματισμό της χώρας και την ανάπτυξη της ΤΝ, εργαζόμαστε ώστε η Ελλάδα να εξελιχθεί σε έναν ισχυρό κόμβο δεδομένων και υποδομών για τη Νοτιοανατολική Μεσόγειο και την ευρύτερη περιοχή. Κι αυτό το κάνουμε με συγκεκριμένες επενδύσεις: τον νέο εθνικό υπερυπολογιστή «Δαίδαλο», το AI Factory «Pharos», τον δεύτερο υπερυπολογιστή στην Κοζάνη. Πρωτοβουλίες με τις οποίες φέρνουμε κοντά κρίσιμες υποδομές υπολογιστικής ισχύος, δεδομένων και καινοτομίας, δημιουργώντας τις βάσεις για να αποτελέσουμε ένα σύγχρονο περιφερειακό hub ΤΝ και ψηφιακών υπηρεσιών».
Ο Υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος, τόνισε: «Η Ελλάδα διαθέτει σήμερα όλες τις προϋποθέσεις για να εξελιχθεί σε αξιόπιστο περιφερειακό κόμβο δεδομένων και ψηφιακών υποδομών, αξιοποιώντας τη στρατηγική της θέση, τα δίκτυα συνδεσιμότητας, την πρόσβαση στην πράσινη ενέργεια και το υψηλής κατάρτισης ανθρώπινο δυναμικό της. Στο Υπουργείο Ανάπτυξης εντάσσουμε τα data centers στο συνολικό σχέδιό μας για τον παραγωγικό μετασχηματισμό της οικονομίας, την ενίσχυση της καινοτομίας και την αύξηση της ανταγωνιστικότητας της χώρας. Με το νέο θεσμικό πλαίσιο, η Ελλάδα απέκτησε για πρώτη φορά σαφείς κανόνες για την αδειοδότηση και τη λειτουργία τους, ενισχύοντας την ελκυστικότητά της για σημαντικές επενδύσεις στον τομέα των ψηφιακών υποδομών. Αντιμετωπίζουμε τα data centers όχι ως απομονωμένες εγκαταστάσεις, αλλά ως ζωντανά οικοσυστήματα με ευρύτερο αποτύπωμα στην ανάπτυξη, την έρευνα και την καινοτομία, που συνδέονται ουσιαστικά με τις πόλεις, τα πανεπιστήμια και την πραγματική οικονομία. Στόχος μας είναι οι επενδύσεις αυτές να έρθουν με σχέδιο και ξεκάθαρους κανόνες, ώστε να μετατραπούν σε πραγματικό εθνικό πλεονέκτημα με ισχυρό αναπτυξιακό αποτέλεσμα».
Η παρουσίαση της μελέτης πραγματοποιήθηκε από τον Λευτέρη Κατσουλιέρη, Strategy Director, Deals & Strategy της PwC Ελλάδας.
Αμέσως μέτα ακολούθησαν δύο πάνελ. Στο πρώτο με τίτλο «Η Ελλάδα στο επίκεντρο του χάρτη των Data Centers στη Νοτιοανατολική Ευρώπη» συμμετείχαν ο Ελευθέριος Κρητικός, Γενικός Γραμματέας Βιομηχανίας, ο Ευθύμιος Μπακογιάννης, Γενικός Γραμματέας Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος, ο Αλέξανδρος Μπεχράκης, Πρόεδρος της Ένωσης Data Centers, ο Ιωάννης Μάργαρης, Αντιπρόεδρος του ΑΔΜΗΕ, ο Αναστάσιος Μάνος, Διευθύνων Σύμβουλος του ΔΕΔΔΗΕ, και ο Δημοσθένης Αναγνωστόπουλος, Γενικός Γραμματέας Πληροφοριακών Συστημάτων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Στο δεύτερο πάνελ με θέμα «Συνδέοντας Ηπείρους: Υποθαλάσσια Καλώδια και Παγκόσμια Συνδεσιμότητα» συμμετείχαν ο Κωνσταντίνος Καράντζαλος, Γενικός Γραμματέας Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων, ο Γιάννης Κωνσταντινίδης, Chief Officer Στρατηγικής, Μετασχηματισμού και Χονδρικής του ΟΤΕ, καθώς και ο Αλέξανδρος Σίνκας, Executive Director της TTSA. Τη συζήτηση και τα πάνελ της εκδήλωσης συντόνισε ο δημοσιογράφος της ΕΡΤ, Απόστολος Μαγγηριάδης.
