Σύνοψη
- Ο 59χρονος βετεράνος αστροναύτης της NASA, Mike Fincke, υπέστη ένα αιφνίδιο ιατρικό επεισόδιο στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS), χάνοντας προσωρινά την ικανότητα ομιλίας.
- Το περιστατικό συνέβη στις 7 Ιανουαρίου, διήρκεσε ακριβώς 20 λεπτά και δεν συνοδεύτηκε από καθόλου πόνο. Μέχρι σήμερα, η ακριβής αιτία παραμένει ιατρικό μυστήριο, ενώ έχουν αποκλειστεί ενδεχόμενα καρδιακής προσβολής ή πνιγμού.
- Ο ιατρικός συναγερμός οδήγησε σε ακύρωση του προγραμματισμένου διαστημικού περιπάτου και στην εσπευσμένη ιατρική εκκένωση του πληρώματος με κάψουλα της SpaceX στις 15 Ιανουαρίου.
- Το συμβάν αναδεικνύει τις σοβαρές ελλείψεις στα δεδομένα της διαστημικής ιατρικής, δημιουργώντας έντονο προβληματισμό στη NASA ενόψει των επερχόμενων, μακροχρόνιων αποστολών του προγράμματος Artemis προς τη Σελήνη.
Η μακροχρόνια παραμονή στο Διάστημα αποτελεί μια διαρκή δοκιμασία για τα όρια της ανθρώπινης φυσιολογίας. Παρά την τεράστια πρόοδο της αεροδιαστημικής ιατρικής, ο ανθρώπινος παράγοντας παραμένει ο πιο απρόβλεπτος κρίκος στην αλυσίδα της εξερεύνησης του Διαστήματος.
Το πρόσφατο περιστατικό που έλαβε χώρα στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS), με πρωταγωνιστή τον βετεράνο αστροναύτη της NASA, Mike Fincke, αναδεικνύει τους κινδύνους που ελλοχεύουν εκατοντάδες χιλιόμετρα πάνω από την επιφάνεια της Γης, ειδικά καθώς η ανθρωπότητα προετοιμάζεται για την επιστροφή της στη Σελήνη με το πρόγραμμα Artemis.
Το αιφνίδιο ιατρικό επεισόδιο του Mike Fincke
Στις 7 Ιανουαρίου, ο 59χρονος αστροναύτης Mike Fincke υπέστη ένα ανεξήγητο ιατρικό επεισόδιο εν πτήσει, χάνοντας εντελώς την ικανότητα ομιλίας του για 20 λεπτά. Το περιστατικό έλαβε χώρα κατά τη διάρκεια του δείπνου και περιγράφηκε από τον ίδιο ως μια ενόχληση που «χτύπησε σαν κεραυνός», χωρίς όμως να συνοδεύεται από οποιαδήποτε αίσθηση πόνου.
Το συμβάν καταγράφηκε την ημέρα που προηγούνταν ενός προγραμματισμένου διαστημικού περιπάτου (EVA). Ο Fincke, απόστρατος σμήναρχος της Αμερικανικής Πολεμικής Αεροπορίας με τέσσερις πτήσεις στο ενεργητικό του και 549 αθροιστικές ημέρες σε συνθήκες έλλειψης βαρύτητας, προετοιμαζόταν για την 10η έξοδό του στο κενό. Εκείνη τη στιγμή, βρισκόταν ήδη 5,5 μήνες στη συγκεκριμένη αποστολή του στον ISS. Η αδυναμία του να επικοινωνήσει λεκτικά κινητοποίησε άμεσα τα υπόλοιπα μέλη του πληρώματος, τα οποία περικύκλωσαν τον αστροναύτη και επικοινώνησαν απευθείας με τους ιατρούς πτήσης στο Κέντρο Ελέγχου Johnson στο Χιούστον.
Κρίσιμα ιατρικά δεδομένα του συμβάντος
- Απουσία Πόνου: Το περιστατικό χαρακτηρίστηκε αποκλειστικά από οξεία αφασία.
- Διάρκεια: Η απώλεια ομιλίας κράτησε ακριβώς 20 λεπτά, με τον Fincke να αναφέρει πλήρη ανάκτηση των δυνάμεών του αμέσως μετά.
- Άμεση Αντίδραση: Χρήση του φορητού εξοπλισμού υπερήχων του ISS για τον άμεσο έλεγχο ζωτικών λειτουργιών.
Η διαγνωστική προσέγγιση και τα ιατρικά κενά
Η παροχή ιατρικής φροντίδας στο Διάστημα υπαγορεύεται από αυστηρά πρωτόκολλα, τα οποία όμως περιορίζονται από τον διαθέσιμο εξοπλισμό του Σταθμού. Οι γιατροί στο έδαφος έπρεπε να δράσουν βασιζόμενοι στην τηλεμετρία και τις αναφορές των συναδέλφων του Fincke. Μετά τις αρχικές αναλύσεις, τόσο κατά τη διάρκεια του επεισοδίου όσο και τις επόμενες ημέρες, αποκλείστηκαν κατηγορηματικά δύο σοβαρά ενδεχόμενα: η καρδιακή προσβολή και ο πνιγμός από τροφή.
Παρόλα αυτά, η ακριβής αιτία παραμένει άγνωστη. Η ιατρική ομάδα της NASA εξετάζει το ενδεχόμενο η οξεία νευρολογική αντίδραση να συνδέεται με την παρατεταμένη έκθεση στη μικροβαρύτητα. Οι 549 ημέρες που έχει περάσει ο Fincke εκτός της γήινης ατμόσφαιρας μεταβάλλουν την κυκλοφορία του αίματος, την κατανομή των υγρών στο σώμα και την ενδοκρανίου πίεση, παράγοντες που συχνά προκαλούν το Σύνδρομο Νευρο-Οφθαλμικής Μικροβαρύτητας (SANS), αλλά σπάνια συνδέονται με απώλεια ομιλίας. Η Διαστημική Υπηρεσία πλέον ανατρέχει σε ιατρικούς φακέλους προηγούμενων δεκαετιών, ερευνώντας εάν υπάρχουν αδήλωτα ή παρόμοια περιστατικά που δεν δημοσιοποιήθηκαν για λόγους ιατρικού απορρήτου.
Η εσπευσμένη επιστροφή και οι επιπτώσεις στην αποστολή
Η αδυναμία εξεύρεσης άμεσης εξήγησης για την κατάσταση του Fincke, σε συνδυασμό με τον κίνδυνο υποτροπής, δεν άφησε περιθώρια στη NASA. Ο διαστημικός περίπατος, ο οποίος θα αποτελούσε την πρώτη έξοδο της αστροναύτη Zena Cardman, ακυρώθηκε. Οι επικεφαλής του προγράμματος διέταξαν την πρώτη στην ιστορία ιατρική εκκένωση του συγκεκριμένου πληρώματος. Στις 15 Ιανουαρίου, πάνω από έναν μήνα νωρίτερα από το προγραμματισμένο τέλος της αποστολής, το πλήρωμα επιβιβάστηκε στην κάψουλα της SpaceX και επέστρεψε στη Γη, κατευθυνόμενο απευθείας σε νοσοκομειακές εγκαταστάσεις για εξονυχιστικό έλεγχο.
Ο διοικητής της NASA, Jared Isaacman, επενέβη προσωπικά, ζητώντας από τον Fincke να σταματήσει να απολογείται για την ακύρωση του περιπάτου, τονίζοντας το αυτονόητο: ο εχθρικός χαρακτήρας του Διαστήματος ευθύνεται για αυτές τις καταστάσεις και όχι οι επιλογές των αστροναυτών. Η υγεία του πληρώματος προηγείται κάθε επιστημονικού χρονοδιαγράμματος.
Ο κίνδυνος για το πρόγραμμα Artemis και τη Σελήνη
Το ιατρικό μυστήριο του Mike Fincke δεν αποτελεί απλώς μια δυσάρεστη παρένθεση στην ιστορία του ISS. Αναδεικνύεται ως ένα από τα μεγαλύτερα δομικά προβλήματα για την επόμενη φάση της διαστημικής εξερεύνησης. Η μετάβαση από τον ISS, ο οποίος βρίσκεται σε Χαμηλή Γήινη Τροχιά (LEO) και απέχει λίγες ώρες από τα κρεβάτια των νοσοκομείων στη Γη, σε αποστολές προς τη Σελήνη, αυξάνει εκθετικά τον κίνδυνο.
Κατά τη διάρκεια μιας αποστολής του προγράμματος Artemis, ένα παρόμοιο περιστατικό θα είχε πολλαπλάσια βαρύτητα. Οι καθυστερήσεις στην επικοινωνία, η αυξημένη έκθεση στην κοσμική ακτινοβολία και η αδυναμία άμεσης επιστροφής εντός ημερών, δημιουργούν ένα απολύτως εχθρικό πλαίσιο για την αντιμετώπιση οξέων νευρολογικών ή αγγειακών επεισοδίων. Οι ιατροί προειδοποιούν πως η NASA οφείλει να ενσωματώσει πολύ πιο προηγμένα διαγνωστικά εργαλεία στα μελλοντικά διαστημικά σκάφη. Η αποκωδικοποίηση της αιτίας πίσω από την κατάρρευση του Fincke θεωρείται πλέον προαπαιτούμενο πριν την εκτόξευση αποστολών μεγάλης διάρκειας προς τον δορυφόρο μας και, αργότερα, προς τον Άρη.
