Στις 1 Ιανουαρίου 2027, η ελληνική κυβέρνηση προγραμματίζει να απαγορεύσει την πρόσβαση σε social media για ανήλικους κάτω των 15 ετών. Παρ’ όλα αυτά, οι παραδώσεις από χώρες που έχουν ήδη εφαρμόσει παρόμοιες νομοθεσίες — όπως η Αυστραλία, η Νορβηγία, η Γαλλία και οι Ηνωμένες Πολιτείες — φανερώνουν ότι τα παιδιά βρίσκουν συνήθως τρόπους να παρακάμψουν τους περιορισμούς. Η ουσία του ζητήματος δεν είναι αν θα βρουν τρόπο, αλλά πώς.
Η Αυστραλία έδωσε το πιο ξεκάθαρο παράδειγμα
Τον Δεκέμβριο του 2025, η Αυστραλία εφάρμοσε μια απόφαση που απαγορεύει την πρόσβαση σε social media για ανήλικους κάτω των 16 ετών. Τα αποτελέσματα ήρθαν γρήγορα, αποκαλύπτοντας μια αλήθεια που πιθανώς δεν ανέμενε η κυβέρνηση: σύμφωνα με έρευνα της UNICEF Australia, το 36% των ανηλίκων δήλωσε ψεύτικη ηλικία κατά την εγγραφή τους, ενώ το 15% δανείστηκε στοιχεία σύνδεσης από γονείς ή μεγαλύτερα αδέρφια. Οι χρήστες VPN εκτινάχθηκαν, με το 11% να χρησιμοποιεί εργαλεία που αλλάζουν την φαινομενική γεωγραφική τοποθεσία τους.
Παρ’ όλο που η απαγόρευση έφερε στην επι surface αλλαγές, καθώς εναλλακτικές πλατφόρμες όπως οι Lemon8, Yope και Coverstar μπήκαν στο top-3 του αυστραλιανού App Store, η εκπαίδευση στις διαδικτυακές πλατφόρμες και η αναζήτηση γνώσεων συνεχίζεται. Είναι ενδεικτικό ότι τα παιδιά δημιουργούσαν tutorials στο TikTok για να «επιβιώσουν» από την απαγόρευση, ενόσω η εφαρμογή παρέμενε τυπικά απαγορευμένη για αυτά.
Νορβηγία, Γαλλία και ΗΠΑ: ίδιο αποτέλεσμα, διαφορετική κλίμακα
Η Νορβηγία έχει παραδεχθεί ότι πάνω από το 80% των ανηλίκων κάτω των 15 ετών διατηρεί ενεργό λογαριασμό σε τουλάχιστον μία πλατφόρμα, παρά την εφαρμογή της απαγόρευσης. Στη Γαλλία, όπου εισήχθη παρόμοιο μέτρο το 2024, περισσότερα από το 50% των εφήβων ανέφεραν ότι δήλωσαν ψευδή στοιχεία κατά την εγγραφή τους. Η κατάσταση στις ΗΠΑ είναι επίσης ανησυχητική, με πολυάριθμες πολιτείες να θεσπίζουν απαγορεύσεις, χωρίς ωστόσο να μειώνεται η ψηφιακή δραστηριότητα, με ποσοστά άνω του 60% των εφήβων να παραμένουν ενεργοί.
Οι 7 μέθοδοι που χρησιμοποιούν τα παιδιά
- VPN: Αλλαγή γεωγραφικής τοποθεσίας για πρόσβαση από «εξωτερικό». Ορισμένα παιδιά χρησιμοποιούν VPN για να διαφοροποιήσουν την τοποθεσία τους και να παρακάμψουν περιορισμούς.
- Ψεύτικη ηλικία: Συμπλήρωση ανύπαρκτης ή αλλοιωμένης ημερομηνίας γέννησης κατά την εγγραφή τους.
- Δανεισμός λογαριασμού: Χρήση στοιχείων σύνδεσης από γονείς ή μεγαλύτερους φίλους.
- Δανεισμός συσκευής για facial scan: Ο ενήλικας πραγματοποιεί βιομετρικό έλεγχο για λογαριασμό του παιδιού.
- Πλαστά ή δανεισμένα ID: Φωτογραφία ταυτότητας γονέα για επαλήθευση ηλικίας.
- Εναλλακτικές πλατφόρμες: Μετάβαση σε εφαρμογές που δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του νόμου.
- Δημιουργία λογαριασμού από γονείς: Ορισμένοι γονείς φτιάχνουν λογαριασμούς για τα παιδιά τους, αν και αυτό μπορεί να έχει τα αντίθετα αποτελέσματα αν δεν υπάρχει γονική επίβλεψη.
Τι σημαίνει αυτό για τον ελληνικό νόμο
Κανένα σύστημα επαλήθευσης ηλικίας δεν μπορεί να θεωρηθεί αλάνθαστο. Οι ειδικοί ψηφιακής ασφάλειας επισημαίνουν ότι η ελληνική νομοθεσία δεν πρόκειται να σταματήσει τα παιδιά· το ζητούμενο είναι εάν θα αποτελεί κοινωνική αναγκαία προϋπόθεση. Η επιτυχία θα εξαρτηθεί από την αλλαγή της κοινωνικής νοοτροπίας, καθώς και από την ενεργή συμμετοχή των γονέων και την εκπαίδευση των παιδιών σε θέματα ψηφιακής ασφάλειας.
Η άποψή μας στο Techblog
Η Ελλάδα μπορεί να καθυστέρησε να εισέλθει σε αυτή τη σημαντική συζήτηση, ωστόσο έχει την ευκαιρία να μάθει από τα λάθη άλλων χωρών. Το μεγαλύτερο ρίσκο δεν είναι η απλή παραβίαση του νόμου από τα παιδιά, που είναι αναμενόμενο. Το πραγματικό πρόβλημα είναι η πολιτεία να επαναπαυθεί σε έναν νόμο τυπικής φύσης, χωρίς να επενδύσει στην εκπαίδευση και την υποστήριξη προς τους γονείς και τα παιδιά, προκειμένου να επιτευχθεί μια μακροχρόνια αλλαγή στη συμπεριφορά τους στο διαδίκτυο.