Σύνοψη
- Απαγορεύεται η πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (social media) για παιδιά ηλικίας κάτω των 15 ετών στην Ελλάδα, με έναρξη ισχύος την 1η Ιανουαρίου 2027.
- Η σχετική νομοθετική ρύθμιση θα κατατεθεί προς ψήφιση στη Βουλή το καλοκαίρι του 2026.
- Στόχος της απόφασης είναι η προστασία της ψυχικής υγείας και η αντιμετώπιση του «εθιστικού σχεδιασμού» των πλατφορμών (TikTok, Instagram, κλπ.).
- Η κυβέρνηση επιδιώκει να αποτελέσει η Ελλάδα παράδειγμα, ασκώντας πίεση στην Ευρωπαϊκή Ένωση για ενιαία αντιμετώπιση του ζητήματος.
- Αναμένεται εξειδίκευση των τεχνικών μέτρων επαλήθευσης ηλικίας (age verification) από τα υπουργεία Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Υγείας και Επικρατείας.
Η ελληνική κυβέρνηση προχωρά σε μια αποφασιστική παρέμβαση στο ψηφιακό τοπίο της χώρας ανακοινώνοντας την ολική απαγόρευση της πρόσβασης σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης για ανηλίκους κάτω των 15 ετών. Αυτή η απόφαση, που ανακοίνωσε ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης μέσω βιντεοσκοπημένου μηνύματος στο TikTok, τοποθετεί την Ελλάδα ανάμεσα στα πρωτοπόρα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης που στέλνουν σαφή μηνύματα για τον περιορισμό της πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με βάση ηλικιακά κριτήρια.
Η απαγόρευση θα ισχύσει από την 1η Ιανουαρίου 2027, καθώς η τακτική αυτή φαίνεται να απαιτεί προετοιμασία τόσο του νομικού πλαισίου, το οποίο θα κατεβεί προς ψήφιση το καλοκαίρι του 2026, όσο και προετοιμασία των τεχνολογικών εργαλείων υποστήριξης ελέγχου και επαλήθευσης ηλικίας από την πολιτεία και τους παρόχους διαδικτύου.
Προϋποθέσεις και Διαδικασία Εφαρμογής της Απαγόρευσης
Η καθολική απαγόρευση της πρόσβασης στα social media για παιδιά ηλικίας κάτω των 15 ετών θα εφαρμοστεί από την 1η Ιανουαρίου 2027, με το νομοσχέδιο να αναμένεται να κατατεθεί και να ψηφιστεί το καλοκαίρι του 2026. Η υλοποίηση θα βασιστεί σε νέα τεχνολογικά πρωτόκολλα επαλήθευσης ηλικίας, με τη συνεργασία του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
Η κυβερνητική στρατηγική στηρίζεται σε πρόσφατα επιστημονικά και ιατρικά δεδομένα για την ανάπτυξη του εφηβικού εγκεφάλου και τις επιπτώσεις της υπερκατανάλωσης περιεχομένου. Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις, ο σχεδιασμός των πλατφορμών όπως το TikTok και το Instagram, ο οποίος περιλαμβάνει τη δυνατότητα άπειρης κύλισης και γρήγορης αλλαγής οπτικών ερεθισμάτων, έχει συνδεθεί με προβλήματα όπως διαταραχές ύπνου και αυξημένα επίπεδα άγχους.
Οι πλατφόρμες αυτές στοχεύουν στη διατήρηση της προσοχής των χρηστών για όσο το δυνατόν περισσότερο, προκειμένου να αυξήσουν τη δυνατότητα σερβιρίσματος διαφημίσεων. Ο εθιστικός τους σχεδιασμός επιδρά στις νευρολογικές αντιδράσεις, κάνοντάς τους χρήστες, και ειδικά τα παιδιά, να είναι σε θέση να αυτορυθμίζουν δύσκολα την χρήση τους. Αυτή η κυβερνητική παρέμβαση στοχεύει στη δημιουργία ενός ψηφιακού «δίχτυ ασφαλείας», αναγνωρίζοντας ότι ο γονικός έλεγχος μόνος του δεν αρκεί απέναντι σε τέτοιες προκλήσεις.
Η Τεχνική Πρόκληση της Επαλήθευσης Ηλικίας
Η επιτυχία της απαγόρευσης θα εξαρτηθεί από την αποτελεσματικότητα της διαδικασίας επαλήθευσης ηλικίας. Αυτή τη στιγμή, οι περισσότερες πλατφόρμες στηρίζονται σε συστήματα αυτοδήλωσης, επιτρέποντας στον χρήστη να δηλώνει την ηλικία του κατά την εγγραφή, γεγονός που αποτελεί εύκολη υπόθεση για παραβίαση.
Για να έχει ουσιαστική εφαρμογή η απαγόρευση, το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης θα πρέπει να αναπτύξει ή να υιοθετήσει ένα κεντρικό σύστημα πιστοποίησης ηλικίας. Αν και λεπτομέρειες θα παρουσιαστούν σε προγραμματισμένη συνέντευξη Τύπου, υπάρχουν ήδη προτάσεις στην αγορά, όπως η σύνδεση με κυβερνητικές πύλες (Gov.gr) όπου οι κηδεμόνες θα μπορούν να πιστοποιούν την ηλικία ή η υιοθέτηση τεχνολογιών Zero-Knowledge Proof, που επιβεβαιώνουν ότι ο χρήστης είναι άνω των 15 ετών χωρίς να διαρρέουν άλλα προσωπικά δεδομένα.
Η Ελλάδα φιλοδοξεί να αποτελέσει «δοκιμαστικό σωλήνα» για τέτοιες πολιτικές στην Ευρώπη, πιέζοντας την Ευρωπαϊκή Ένωση να εισάγει αυστηρότερες ρυθμίσεις στο πλαίσιο του Digital Services Act (DSA) για την προστασία των ανηλίκων.
Η Άποψη του Techgear
Η ανάλυση που αφορά την πιθανότητα περιορισμού των social media για ανηλίκους έχει διαμορφωθεί τεχνολογικά και κοινωνικά. Ωστόσο, δεν μιλάμε πλέον για «δαιμονοποίηση» της τεχνολογίας, αλλά για μια ρυθμιστική προσαρμογή απέναντι σε προϊόντα που σχεδιάστηκαν με γνώμονα τη μέγιστη διατήρηση του χρήστη μέσω αλγορίθμων συμπεριφορικής ψυχολογίας.
Αναμφίβολα, πρέπει να εξεταστεί η πρακτική εφαρμογή των μέτρων. Η ιστορία δείχνει ότι ηλικιακοί και γεωγραφικοί περιορισμοί συνήθως οδηγούν σε ανάπτυξη εργαλείων παράκαμψης, όπως VPNs και πλαστές ψηφιακές ταυτότητες. Η επιτυχία του νόμου δεν θα κριθεί μόνο από την ψήφο του, αλλά και από την ανάπτυξη ενός αξιόπιστου και ασφαλούς συστήματος που θα μπορεί να ελέγχει και να περιορίζει την πρόσβαση, χωρίς να παραβιάζει τα προσωπικά δεδομένα (GDPR compliant). Η πραγματική πρόκληση είναι στην αποτελεσματικότητα της υλοποίησης, καθώς και στην πρόθυμη συμμόρφωση των τεχνολογικών κολοσσών (Meta, ByteDance) με το νέο ρυθμιστικό πλαίσιο.