Μια νέα εποχή για το κληρονομικό δίκαιο στην Ελλάδα αναμένεται να φέρει το πρόσφατο νομοσχέδιο που εκσυγχρονίζει το νομικό πλαίσιο μετά από σχεδόν 80 χρόνια στασιμότητας. Το σχέδιο νόμου έχει ήδη τεθεί σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση και έχει προκαλέσει μεγάλο ενδιαφέρον ανάμεσα σε νομικούς και πολίτες, καθώς εισάγει σημαντικές ρυθμίσεις που θα αλλάξουν την καθημερινότητα χιλιάδων οικογενειών, προστατεύοντας τις ατομικές περιουσίες των κληρονόμων από τις υποχρεώσεις των προγόνων τους.
Απόλυτος διαχωρισμός περιουσίας και χρεών
Μία από τις πιο ριζοσπαστικές αλλαγές που προτείνει το νέο νομοσχέδιο, όπως έχει δηλώσει ο υφυπουργός Δικαιοσύνης, Ιωάννης Μπούγας, είναι ο πλήρης διαχωρισμός της κληρονομικής από την ατομική περιουσία. Αυτή η ρύθμιση σημαίνει ότι τα χρέη του θανόντος θα εξοφλούνται αποκλειστικά από την κληρονομιαία περιουσία και δεν θα επηρεάζουν την προσωπική περιουσία του κληρονόμου, δημιουργώντας μία προστατευτική ασπίδα για τους πολίτες.
Η ρύθμιση αυτή θεωρείται «σωσίβιο», καθώς αναμένεται να μειώσει δραστικά τις αποποιήσεις κληρονομιάς. Πολλοί κληρονόμοι, φοβούμενοι τα χρέη του αποθανόντος, προτιμούσαν να αποποιηθούν την κληρονομιά, φέρνοντας έτσι σημαντικά ποσά εκτός της οικονομικής δραστηριότητας. Με την εφαρμογή αυτής της διάταξης, αναμένεται να επανέλθουν στην αγορά ακινήτων και κεφάλαια, ενισχύοντας τη ρευστότητα.
Τι ζητούν οι πολίτες: Αναδρομική ισχύς για τα «χρέη του παρελθόντος»
Κατά τη διάρκεια της διαβούλευσης, εκατοντάδες πολίτες και νομικοί ζήτησαν από το Υπουργείο Δικαιοσύνης να εξετάσει την ανάγκη προστασίας και όσων κληρονόμησαν χρέη πριν την ψήφο του νόμου. Πιο συγκεκριμένα, προτείνουν:
- Η εφαρμογή της διάταξης για τη μη ευθύνη του κληρονόμου να ενεργοποιηθεί αμέσως με τη δημοσίευση του νόμου στο ΦΕΚ και όχι από τον Σεπτέμβριο του 2026, ώστε να καλυφθούν και οι ήδη υπάρχουσες περιπτώσεις.
- Να θεσπιστεί μεταβατική διάταξη που θα διασφαλίσει ότι όσοι έχουν εκκρεμείς διαδικασίες αποδοχής κληρονομιάς δεν θα κινδυνεύσουν να χάσουν τις ατομικές τους περιουσίες λόγω χρεών που δεν δημιούργησαν οι ίδιοι.
Κληρονομικά δικαιώματα για τους συντρόφους σε ελεύθερη ένωση
Μία ακόμη εξέλιξη που αλλάζει το τοπίο αφορά τους συντρόφους που διαβιούν σε ελεύθερη ένωση χωρίς την ύπαρξη συμφώνου συμβίωσης ή γάμου. Για πρώτη φορά, αποκτούν κληρονομικά δικαιώματα, ευνοώντας τη μόνιμη συμβίωση διάρκειας τουλάχιστον τριών ετών.
Η νέα νομοθεσία δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία του επιζώντος συντρόφου, επιτρέποντάς του να παραμείνει στην κοινή κατοικία για εξεταζόμενο διάστημα μετά τον θάνατο του αγαπημένου του προσώπου. Ωστόσο, τάσεις στη διαβούλευση έχουν αναδείξει την ανάγκη μεγαλύτερης προστασίας για ηλικιωμένους συντρόφους (π.χ. άνω των 75 ετών), προκειμένου να μην υποχρεούνται να αλλάξουν κατοικία εν μέσω αυτής της ευάλωτης φάσης της ζωής τους.
Η δημόσια διαβούλευση θα λήξει στις 20 Απριλίου, όπου οι παρατηρήσεις και τα σχόλια του κοινού θα αξιολογηθούν με στόχο τις τελικές βελτιώσεις, πριν το νομοσχέδιο κατατεθεί στη Βουλή για ψήφο.
Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τέτοια νομικά θέματα, μπορείτε να επισκεφθείτε την ιστοσελίδα του Υπουργείου Δικαιοσύνης.