Από την 1η Ιανουαρίου 2027, η χρήση πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης από ανηλίκους κάτω των 15 ετών θα αντιμετωπιστεί αυστηρά στην Ελλάδα. Η νέα νομοθεσία εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο που αποσκοπεί στην προστασία των παιδιών από τους κινδύνους του ψηφιακού κόσμου, συμπεριλαμβανομένου του διαδικτυακού εθισμού. Συγκεκριμένα, θα εφαρμοστεί το KidsWallet, ένα εργαλείο επαλήθευσης ηλικίας, και θα επιβληθούν κυρώσεις στις πλατφόρμες που δεν συμμορφώνονται με αυτούς τους κανόνες – ένα μέτρο που συνοδεύεται από πρόστιμα που φτάνουν το 6% του παγκόσμιου τζίρου των εταιρειών. Ταυτόχρονα, η πρόταση του Πρωθυπουργού για την καθιέρωση ενός ενιαίου «ψηφιακού ορίου ενηλικίωσης» στα 15 έτη λαμβάνει ευρεία υποστήριξη από άλλες χώρες της ΕΕ. Ακολουθεί μια ανασκόπηση των κύριων πτυχών της νομοθεσίας αυτής.
1. Γιατί τώρα; Η αναγκαιότητα της παρέμβασης
Η ανάγκη για την προστασία των ανηλίκων από την ψηφιακή υπερφόρτωση αναγνωρίστηκε και στο επίπεδο της διεθνούς πολιτικής. Ο Έλληνας Πρωθυπουργός στην ομιλία του στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ το Σεπτέμβριο του 2024 υπογράμμισε τη σημασία της υιοθέτησης μέτρων που θα προστατεύουν τα παιδιά από τους εξαρτησιογόνους παράγοντες του διαδικτύου. Η Ελλάδα ακολουθεί πλέον ένα σχέδιο στρατηγικής που περιλαμβάνει εκτενή διασύνδεση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες που επιδιώκουν παρόμοιες ρυθμίσεις.
Η Ελλάδα εισάγει το KidsWallet, το οποίο είναι το πρώτο λειτουργικό εργαλείο για την επαλήθευση ηλικίας που έχει υιοθετηθεί από κράτος μέλος της ΕΕ. Από τότε, η πρόταση για καθιέρωση μιας ενιαίας ψηφιακής ηλικίας ενηλικίωσης έχει βρει υποστήριξη από 13 κράτη μέλη. Με αυτό τον τρόπο, η Ελλάδα συμμετέχει σε ένα ευρύτερο κύμα νέων κανονισμών που αναγνωρίζουν τη σοβαρότητα της κατανάλωσης περιεχομένου από ανηλίκους στο διαδίκτυο.
2. Ποιες πλατφόρμες θα επηρεαστούν;
Η νομοθεσία αυτή αφορά όλες τις πλατφόρμες που λειτουργούν ως μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Αυτό περιλαμβάνει δημοφιλείς ιστότοπους και εφαρμογές όπως το Facebook, το Instagram και το TikTok, όπου οι χρήστες μπορούν να δημιουργούν προφίλ και να αλληλεπιδρούν με άλλους μέσω κοινοποιήσεων και σχολίων.
3. Πώς θα εφαρμοστεί;
Η εφαρμογή αυτής της νομοθεσίας είναι σύνθετη και θα απαιτήσει τη δημιουργία αξιόπιστων μηχανισμών επαλήθευσης ηλικίας. Για παράδειγμα, στη Γαλλία έχει ήδη θεσπιστεί κατώτατο όριο ηλικίας 15 ετών για τη χρήση κοινωνικών δικτύων χωρίς γονική συναίνεση, με υποχρέωση των πλατφορμών να επαληθεύουν την ηλικία των χρηστών τους.
- Οι πλατφόρμες θα είναι υπεύθυνες για την υλοποίηση αυτών των μηχανισμών και τη διασφάλιση ότι δεν επιτρέπουν την πρόσβαση σε ανηλίκους κάτω από το καθορισμένο όριο.
- Η ΕΕΤΤ (Ελληνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων) θα επιβλέπει την εφαρμογή των κανόνων και μπορεί να επιβάλει ποινές σε περίπτωση μη συμμόρφωσης.
- Σημειώνεται ότι θα υπάρξει μια περίοδος επαναξιολόγησης της ηλικίας για όλους τους υφιστάμενους λογαριασμούς στην Ελλάδα.
4. Κυρώσεις στη μη συμμόρφωση
Η μη συμμόρφωση με τους νέους κανονισμούς μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες για τις πλατφόρμες. Οι ποινές περιλαμβάνουν:
- Πρόστιμα μέχρι 6% του ετήσιου παγκόσμιου τζίρου της επιχείρησης.
- Προσωρινές απαγορεύσεις λειτουργίας μέχρι να συμμορφωθούν με τις απαιτήσεις.
- Επιπλέον ποινές για παραβιάσεις που σχετίζονται με την προστασία προσωπικών δεδομένων.
5. Απόψεις ειδικών για τον ψηφιακό εθισμό
Η ψηφιακή υπερφόρτωση μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις στην ανάπτυξη των παιδιών. Σύμφωνα με μελέτες, η υπερβολική χρήση κινητού και κοινωνικών μέσων μπορεί να σχετίζεται με ά増αση της κατάθλιψης και του άγχους. Η υπερβολική έκθεση σε οθόνες οδηγεί συχνά σε κακή ποιότητα ύπνου και κοινωνική απομόνωση. Όπως αναφέρουν οι ειδικοί, ο ψηφιακός εθισμός συχνά ενεργοποιεί τα ίδια εγκεφαλικά κυκλώματα εθισμού που παρατηρούνται και σε εξαρτησιογόνες ουσίες.
6. Τι θα συμβεί μετά την 1η Ιανουαρίου 2027;
Η εφαρμογή της νομοθεσίας δεν θα οδηγήσει σε άμεση απαγόρευση πρόσβασης στα κοινωνικά δίκτυα. Οι μηχανισμοί εποπτείας και συμμόρφωσης θα εξελιχθούν σταδιακά με την απώλεια πρόσβασης να αφορά συγκεκριμένες περιπτώσεις. Ο ρόλος των γονέων θα είναι καθοριστικός, καθώς είναι υπεύθυνοι για την επιβεβαίωση ότι τα παιδιά τους δεν παρακάμπτουν τους κανόνες που θα θεσπιστούν.
7. Ευρωπαϊκή νομοθεσία και οι δράσεις μέχρι σήμερα
Η Ευρώπη έχει αρχίσει να επεξεργάζεται τη νομοθεσία για τη διαδικτυακή προστασία ανηλίκων μέσω του Digital Services Act. Αυτός ο κανονισμός δημιουργεί ένα επίπεδο υποχρεώσεων για την προστασία των θαλάμων των χρηστών που είναι ανήλικοι, επιβάλλοντας τις πλατφόρμες να αναλαμβάνουν περισσότερες ευθύνες για την ασφάλεια και την προστασία των δεδομένων.
8. Οι προτάσεις του Έλληνα Πρωθυπουργού
Στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής νομοθεσίας, ο Έλληνας Πρωθυπουργός ζητά την ενίσχυση των μηχανισμών προστασίας των ανηλίκων μέσω διαφόρων προτάσεων που περιλαμβάνουν:
- Επέκταση του ευρωπαϊκού πιλοτικού προγράμματος επαλήθευσης ηλικίας.
- Υποχρεωτική χρήση του μηχανισμού επαλήθευσης από όλες τις πλατφόρμες.
- Καθιέρωση ενός ψηφιακού ορίου ενηλικίωσης στα 15 έτη.
- Επανεπαλήθευση της ηλικίας κάθε έξι μήνες.
9. Χρονοδιάγραμμα και επόμενα βήματα
- Τρίμηνη διαδικασία αξιολόγησης από την ΕΕ — Β’ τρίμηνο του 2026.
- Έγκριση και ψήφισμα του νέου νόμου — Γ’ εξάμηνο του 2026.
- Στόχος για εφαρμογή των μέτρων — 1/1/2027.
Η νέα νομοθεσία ενσαρκώνει μια καθοριστική εκπαιδευτική προσέγγιση για τη διαφύλαξη της επόμενης γενιάς καθώς φέρνει την κοινωνία πιο κοντά σε έναν ασφαλέστερο ψηφιακό κόσμο.
