«ΗΠΑ: Σημαντική συμφωνία με Ιράν για 300 δισ. δολ.»

Το Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται σε μια πολύπλοκη διαπραγμάτευση που θα μπορούσε να καθορίσει την πορεία της Μέσης Ανατολής για τα επόμενα χρόνια. Σε αυτές τις επαφές, με τη συμμετοχή μεσολαβητών από το Κατάρ και το Πακιστάν, η προσδοκία είναι να βρεθεί ένα αρχικό πλαίσιο διαχείρισης της κρίσης που έχει συνταράξει την περιοχή.

Αν και οι συνομιλίες αντιμετωπίζουν σημαντικά εμπόδια, με κατηγορίες εκατέρωθεν για καθυστερήσεις και παρανόηση των όρων, οι συμφωνίες προχωρούν μπροστά. Σύμφωνα με πληροφορίες από τους Financial Times, μάλιστα, ένα νέο σε προσχέδιο μνημόνιο έχει τεθεί στο τραπέζι, το οποίο φαίνεται ότι ενώνει τους δύο πλευρές σε κοινές αρχές.

Παρά τη συνεχιζόμενη δυσκολία, οι διαπραγματευτές εκτιμούν ότι το νέο πλαίσιο μπορεί να είναι η πιο σοβαρή προσέγγιση από την αρχή των εχθροπραξιών. Αν και ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει δώσει ακόμη την τελική του έγκριση, υπάρχει αισιοδοξία για πρόοδο στις διαπραγματεύσεις.

Η προοπτική της συμφωνίας δεν φαίνεται να οδηγεί σε άμεσες λύσεις, αλλά προσφέρει ένα θεμέλιο για περαιτέρω συνομιλίες σχετικά με ζητήματα όπως το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, η άρση των κυρώσεων από τις Ηνωμένες Πολιτείες και η σταθερότητα στην περιοχή.

Οι πιέσεις από κλειστεί στρατιωτικές επιχειρήσεις που σημειώθηκαν πρόσφατα έφεραν την ανάγκη επιτάχυνσης στις διαπραγματεύσεις, με τους διπλωμάτες να προειδοποιούν ότι κάθε καθυστέρηση αυξάνει τον κίνδυνο μιας πιο σοβαρής στρατιωτικής κλιμάκωσης, που θα μπορούσε να ακυρώσει τις κατακτήσεις που έχουν γίνει μέχρι στιγμής.

Η αναγκαία κατάπαυση πυρός

Κεντρικό σημείο της συζήτησης είναι η επίτευξη μιας κατάπαυσης πυρός, που θα μπορούσε να σηματοδοτήσει την αρχή μιας νέας εποχής στις σχέσεις ΗΠΑ-Ιράν. Η προτεινόμενη συμφωνία παράλληλα περικλείει ευρύτερες περιφερειακές πτυχές, καθώς η Τεχεράνη σκοπεύει να τερματίσει τις συγκρούσεις του Λιβάνου, που επηρεάζουν την ισραηλοϊρανική δυναμική. Αν και επί του παρόντος υπάρχει μια κατάπαυση πυρός, οι συγκρούσεις μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ συνεχίζονται εντονότερα.

Αναμένουμε περισσότερη σαφήνεια σχετικά με το πώς θα μπορέσουν να διεκπεραιωθούν οι μεσολαβητικές διαδικασίες μέσω τρίτων χωρών, όπως το Κατάρ και το Πακιστάν, που διαδραματίζουν διαμεσολαβητικό ρόλο.

Η προκαταρκτική συμφωνία στοχεύει σε μια αρχική κατάπαυση των εχθροπραξιών διάρκειας 60 ημερών, κατά τη διάρκεια των οποίων οι διαπραγματεύσεις θα συνεχιστούν με τη δυνατότητα για επέκταση. Υπάρχουν όμως σοβαρές διαφωνίες σχετικά με τους όρους, καθώς η ιρανική πλευρά ισχυρίζεται ότι απαιτεί πλήρη κήρυξη τέλους των εχθροπραξιών.

Κρίσιμο επίσης παραμένει το ζήτημα της ασφάλειας στα Στενά του Ορμούζ, καθώς οι πρόσφατες εξελίξεις οδηγούν σε περιορισμούς στην πλοήγηση και σημαντικές αναταραχές στην παγκόσμια οικονομία.

Η αμερικανική πλευρά επιδιώκει την απελευθέρωση των Στενών για τη διεθνή ναυσιπλοΐα, ενώ οι ιρανικές αρχές επιμένουν στο δικαίωμα είσπραξης τελών διέλευσης στα πλοία που περνούν. Η σύγκρουση γύρω από αυτά τα στρατηγικά ύδατα αναδεικνύει την έναντι την ανάγκη για μια συναινετική λύση.

Επενδυτικό ταμείο 300 δισεκατομμυρίων για το Ιράν

Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι η προτεινόμενη συμφωνία περιλαμβάνει και τη δημιουργία ενός επενδυτικού ταμείου ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την Ιρανική οικονομία. Αν και η ύπαρξή του δεν έχει επιβεβαιωθεί επισήμως από όλες τις εμπλεκόμενες πλευρές, αυτό φανερώνει τη διάθεση του Ιράν να εκμεταλλευτεί την ευκαιρία ανοικοδόμησης μετά τη διάρκεια του πολέμου.

Η Ιρανική κυβέρνηση έχει ζητήσει αποζημιώσεις που κυμαίνονται από 300 δισεκατομμύρια έως 1 τρισεκατομμύριο δολάρια, δείχνοντας έτσι τις σοβαρές προθέσεις της. Το ταμείο πιθανόν να χρηματοδοτηθεί μέσω διεθνών επενδύσεων, εφόσον επικυρωθεί μια τελική συμφωνία.

Η ιδέα συμμετοχής αμερικανικών επιχειρήσεων στον ιρανικό τομέα ενέργειας, μέσω κοινών επενδυτικών σχεδίων, θα μπορούσε να ενισχύσει τις προοπτικές της Ιρανικής οικονομίας.

Ωστόσο, το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν παραμένει το πιο ευαίσθητο θέμα, που θα διερευνηθεί στη δεύτερη φάση των διαπραγματεύσεων. Οι δεσμεύσεις που θα καταγραφούν για το μέλλον του εμπλουτισμένου ουρανίου θα αποτελέσουν κρίσιμο σημείο για την εξέλιξη αυτής της διαδικασίας.

Το κύριο αγκάθι: το εμπλουτισμένο ουράνιο

Εκτιμάται ότι το Ιράν διαθέτει περίπου 970 λίβρες ουρανίου που μπορεί να εμπλουτιστεί σε επίπεδο ικανό για πυρηνικές εφαρμογές, καθώς και περίπου 10 τόνους υλικού χαμηλότερης εμπλουτισμένης ποιότητας. Η τύχη αυτών των αποθεμάτων είναι σημείο αντιπαράθεσης.

Ο Τραμπ είχε προτείνει τη μεταφορά κάποιου από το υλικό στις Ηνωμένες Πολιτείες, ωστόσο η ιρανική πλευρά απαιτεί μέρος του να παραμείνει υπό διεθνή επιτήρηση εντός του Ιράν και το υπόλοιπο να μεταφερθεί σε τρίτη χώρα. Ο Αμερικανός πρόεδρος φαίνεται πιο ανοιχτός σε εναλλακτικές λύσεις, αν και παραμένει επιφυλακτικός για τη μεταφορά στη Ρωσία ή την Κίνα.

Σύμφωνα με την ιρανική εκδοχή της συμφωνίας, το Ιράν δεσμεύεται να παγώσει προσωρινά το πυρηνικό του πρόγραμμα σε αντάλλαγμα της δέσμευσης των ΗΠΑ να μην υιοθετήσουν νέες κυρώσεις κατά τη διάρκεια των συνομιλιών, με τις υπάρχουσες κυρώσεις να αίρονται σταδιακά εφόσον υπάρξει οριστική συμφωνία.

Ένα εξίσου ευαίσθητο θέμα αφορά τη διάθεση των παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων στο εξωτερικό, που εκτιμάται ότι φτάνουν τα 24 δισεκατομμύρια δολάρια. Η Τεχεράνη θεωρεί ότι δεν είναι δυνατές ουσιαστικές διαπραγματεύσεις χωρίς πρόσβαση σε αυτά τα κεφάλαια, κάτι που είναι και πολύ ευαίσθητο πολιτικά για τον Τραμπ.

Λόγω των προσδοκιών, εξετάζονται εναλλακτικοί μηχανισμοί αποδέσμευσης κεφαλαίων μέσω τρίτων χωρών, όπως το Κατάρ. Η αποδέσμευση των χρημάτων θα γίνεται σταδιακά και υπό όρους, με το Ιράν να επιδιώκει πρόσβαση σε μέχρι 20 δισεκατομμύρια δολάρια κατά την διαδικασία.

Παρά τις προκλήσεις, μια νέα συμφωνία φαίνεται να προσφέρει μια ελπίδα για αποκλιμάκωση στη Μέση Ανατολή, αλλά οι διαφορές είναι ακόμη σημαντικές και οι επόμενες εβδομάδες θα είναι καθοριστικές και για τις διασυνδέσεις Χάριου-ΗΠΑ και για τη σταθερότητα στην ευρύτερη περιοχή.