Για πολλά χρόνια, οι επιστήμονες έχουν παρατηρήσει ένα ενδιαφέρον φαινόμενο στα βάθη των ωκεανών: ορισμένα υποθαλάσσια ρήγματα φαίνεται να παράγουν σεισμούς με σχεδόν σταθερή περιοδικότητα και ομοιότητα στη ένταση. Μετά από περισσότερες από 30 χρόνια ερευνών, έχουν καταλήξει σε μια πιθανή εξήγηση για αυτήν την πρωτοφανή δράση. Αυτά τα λέγονται ωκεάνια μετασχηματιστικά ρήγματα περιβάλλονται από ζώνες που λειτουργούν ως φυσικά “φρένα” όσον αφορά τη σεισμική δραστηριότητα, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη από επιστήμονες στις ΗΠΑ και τον Καναδά.
Η διαδικασία που ονομάζεται «ενίσχυση μέσω διαστολής» (dilatancy strengthening) φαίνεται να συμβαίνει όταν το θαλασσινό νερό εισχωρεί βαθιά στα πετρώματα, προσφέροντας προστασία σε αυτές τις περιοχές του ρήγματος από την εμφάνιση μεγαλύτερων και πιο καταστροφικών σεισμών.
Αναλύοντας τα μυστικά αυτών των καλά προβλέψιμων ρηγμάτων, οι ερευνητές ελπίζουν ότι θα αποκτήσουν καλύτερα μοντέλα πρόβλεψης για σεισμούς στο μέλλον.
Ο σεισμολόγος Τζιάνουα Γκονγκ από το Πανεπιστήμιο της Ιντιάνα τόνισε ότι εδώ και χρόνια γνωρίζουμε την ύπαρξη αυτών των ζωνών φραγμού, αλλά η ουσία της σύνθεσής τους και η αποτελεσματικότητά τους στους σεισμούς παραμένει ένα ερώτημα.
A massive March 2025 earthquake in Myanmar tore through nearly 500 kilometers of the Sagaing Fault at extremely high speeds.
In a new Science study, researchers show that an unusually thick, low-velocity fault zone acted like a high-speed corridor, driving one of the fastest and… pic.twitter.com/8CUHIMNSvk— Science Magazine (@ScienceMagazine) November 4, 2025
Οι ερευνητές εστίασαν την προσοχή τους στην παρατήρηση των ρηγμάτων Gofar, τα οποία είναι μέρος μιας εκτεταμένης υποθαλάσσιας σχισμής στα δυτικά του Ισημερινού. Οι τεκτονικές πλάκες του Ειρηνικού και της Nazca μετακινούνται η μία δίπλα στην άλλη με ρυθμό περίπου 140 χιλιοστά τον χρόνο, με το ρήγμα να παράγει έναν σεισμό μεγέθους 6 Ρίχτερ περίπου κάθε πέντε ή έξι χρόνια από την αρχή των καταγραφών το 1995.
Μέσω δύο ερευνητικών εξορμήσεων το 2008 και 2019-2022, οι επιστήμονες τοποθέτησαν σεισμογράφους στον βυθό του ωκεανού για να καταγράψουν τη σεισμική δραστηριότητα. Τα δεδομένα έδειξαν έναν αριθμό μικρών σεισμών, οι οποίοι σχετίζονταν με δύο μεγαλύτερες δονήσεις. Η ανάλυση αποκάλυψε ότι και οι δύο περιοχές του ρήγματος Gofar, γεμάτες με ζώνες φραγμού, παρουσίασαν παρόμοια σεισμική συμπεριφορά. Οι ζώνες αυτές αποδείχθηκαν περίπλοκα δίκτυα, που μπορούν να απορροφήσουν τις μικρές δονήσεις που προηγούνται των μεγαλύτερων σεισμών.
Κατά τη διάρκεια ενός μεγάλου σεισμού, τα πετρώματα που είναι γεμάτα με υγρά γύρω από αυτές τις ζώνες ανταγωνίζονται και διευρύνουν καθώς το νερό εισέρχεται στα κενά. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να “κλειδώσουν” προσωρινά τα πετρώματα, επιβραδύνοντας ή ακόμη και σταματώντας τη διάδοση της ρήξης.
«Αυτές οι ζώνες δεν είναι απλώς παθητικά γεωλογικά χαρακτηριστικά», πρόσθεσε ο Γκονγκ, τονίζοντας ότι πρόκειται για ενεργά μέρη του ρηγματικού συστήματος που αλλάζουν την αντίληψή μας για τους σεισμούς σε αυτά τα ρήγματα.
Παρά τις παρατηρήσεις σε άλλα ωκεάνια μετασχηματιστικά ρήγματα παγκοσμίως, όπου οι σεισμοί είναι συνήθως μικρότεροι από τα προσδοκώμενα μεγέθη, οι επιστήμονες βεβαιώνουν ότι τα ευρήματα από το ρήγμα Gofar ενδέχεται να παρέχουν πληροφορίες για άλλες πιο επικίνδυνες σεισμικές ζώνες.
Τα νέα δεδομένα αναμένονται να συμβάλουν καθοριστικά στην κατανόηση και στην πρόβλεψη σεισμών, υπό την προϋπόθεση της περαιτέρω έρευνας που θα μπορούσε να συμπεριλάβει τη γεώτρηση σε άλλες υποβρύχιες περιοχές.
Είναι ενθαρρυντικό να σημειωθεί ότι το ρήγμα Gofar, λόγω της απομονωμένης τοποθεσίας του, δεν ενέχει σοβαρούς κινδύνους για τη ζωή ή περιουσία κατοίκων. Ωστόσο, τα ευρήματα αυτά μπορεί να παρέχουν σημαντικές γνώσεις για άλλες σεισμικές ζώνες με μεγαλύτερο κίνδυνο.
Οι σεισμοί, είτε συμβαίνουν σε θαλάσσιες είτε σε χερσαίες περιοχές, παραμένουν άκρως απρόβλεπτοι. Κάθε νέα ανακάλυψη μας φέρνει ένα βήμα πιο κοντά στην κατανόηση των παραγόντων που επηρεάζουν τη σεισμική δραστηριότητα.
Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Science».
Πηγή: Science Alert
