Μια συναρπαστική καινοτομία στη συζήτηση γύρω από τη δομή και την ιστορία του Γαλαξίας μας φέρνει στο προσκήνιο μια ομάδα 20 αστέρων που βρίσκονται σε απόσταση 7.000 ετών φωτός. Αυτά τα αστέρια πιστεύεται ότι προέρχονται από έναν αρχαίο γαλαξία, ο οποίος αξιολογείται ότι «καταβροχθίζεται» από τον Γαλαξία μας πριν από 10 δισεκατομμύρια χρόνια, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη που έχει προκαλέσει αίσθηση στην αστρονομική κοινότητα.
Οι επιστήμονες ονόμασαν αυτόν τον υποθετικό αρχαίο γαλαξία «Λόκι», παραπέμποντας στον θεό της σκανδαλιάς από τη σκανδιναβική μυθολογία, υπογραμμίζοντας το μυστήριο και την περιέργεια που προκαλεί αυτό το απολίθωμα του παρελθόντος.
Ο Γαλαξίας μας, με σημερινή διάμετρο 100.000 ετών φωτός και πληθυσμό 100 έως 400 δισεκατομμύρια άστρων, δεν υπήρξε πάντα τόσο εκτενής. Σχηματίστηκε πριν από περίπου 12 δισεκατομμύρια χρόνια και η ανάπτυξή του συνεχίζεται μέσα από τις διαδικασίες απορρόφησης μικρότερων γαλαξιών νάνων, κάτι που παρατηρείται και σήμερα.
Η εν λόγω μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, αναλύει 20 αστέρια που βρίσκονται κοντά στον γαλαξιακό δίσκο, δηλαδή στην κυκλική και περιστρεφόμενη περιοχή όπου εντοπίζεται η Γη αλλά και τα περισσότερα αστέρια του Γαλαξία.
Η ανάλυση των θέσεων και των ταχυτήτων των συγκεκριμένων άστρων έγινε με τη βοήθεια του ευρωπαϊκού διαστημικού τηλεσκοπίου Gaia. Ωστόσο, η χημική τους σύνθεση αποτελούσε ένα άγνωστο στοιχείο μέχρι πρόσφατα.
Μέσα από φασματοσκοπικές αναλύσεις που διεξήχθησαν με επίγειο τηλεσκόπιο, οι αστρονόμοι διαπίστωσαν ότι τα άστρα αυτά μοιράζονται μια παρόμοια χημική σύνθεση, κάτι που ενδεχομένως υποδηλώνει κοινή προέλευση, όπως και την εξαιρετικά φτωχή τους περιεκτικότητα σε μέταλλα, που επιβεβαιώνει την αρχαία τους φύση.
Υπολείμματα γαλαξιών νάνων που απορροφήθηκαν από τον Γαλαξία μας σε χάρτη του διαστημικού τηλεσκοπίου Gaia (ESA/Gaia/DPAC)
Τα πρώτα αστέρια του Σύμπαντος σχηματίστηκαν κυρίως από υδρογόνο και ήλιο, με βαρύτερα στοιχεία να παράγονται μέσω πυρηνικών αντιδράσεων σύντηξης μέσα σε αυτά τα αστέρια. Όταν αυτά πέθαναν και εξερράγησαν, τα μέταλλα που περιείχαν διασκορπίστηκαν, συμβάλλοντας στην εμπλουτισμένη σύνθεση των επόμενων γενιών άστρων.
Ο Φεντερίκο Σεστίτο, επικεφαλής της μελέτης και ερευνητής στο Πανεπιστήμιο του Χέρτφορντσαϊρ, επισημαίνει τη σημασία αυτών των άστρων με χαμηλή μεταλλικότητα, τονίζοντας ότι παρέχουν πολύτιρες ενδείξεις για τις πρώιμες διαδικασίες που σχετίζονται με τον σχηματισμό του Γαλαξία μας και γενικότερα των γαλαξιών. «Αυτά τα άστρα μπορούν να μας δώσουν πληροφορίες για την προέλευση των χημικών στοιχείων και τις ιδιότητες των πρώτων άστρων» εξηγεί.
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα της έρευνας είναι ότι τα 11 από τα 20 άστρα κινούνται στην ίδια κατεύθυνση με τον γαλαξιακό δίσκο, ενώ τα υπόλοιπα κινούνται αντίθετα. Αυτό επιτρέπει στους ερευνητές να υποθέσουν ότι εάν ο γαλαξίας Λόκι απορροφήθηκε κατά τη διάρκεια μιας περιόδου που ο Γαλαξίας μας ήταν ακόμα νεαρός, οι βαρυτικές δυνάμεις από τους γειτονικούς γαλαξίες θα μπορούσαν να έχουν επηρεάσει τις τροχιές αυτών των άστρων.
Μέσω υπολογιστικών προσομοιώσεων, έχει προκληθεί η θεωρία ότι η αλληλεπίδραση αυτή ενδέχεται να συνέβη στα 3 έως 4 δισεκατομμύρια χρόνια μετά τη Μεγάλη Έκρηξη. Ενώ η ακριβής ηλικία των άστρων δεν έχει εξακριβωθεί, η χημική τους σύνθεση δείχνει ότι σίγουρα σχηματίστηκαν τουλάχιστον πριν από 10 δισεκατομμύρια χρόνια, σημειώνοντας τη διαχρονική σημασία τους στην ιστορία του Σύμπαντος.
Ο Σεστίτο εικάζει ότι ίσως ανακαλύψαμε ένα από τα μικρά γαλαξιακά συστήματα που συνέβαλαν στην ανάπτυξη του Γαλαξία μας, και δεν αποκλείει το ενδεχόμενο ότι στο μέλλον θα βρεθούν και άλλα θραύσματα μικρών γαλαξιών που έχουν «καταβροχθιστεί» από τον Γαλαξία μας.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η διαδικασία του γαλαξιακού κανιβαλισμού συνεχίζεται. Ο Γαλαξίας μας έχει ήδη αρχίσει να «χωνεύει» τον Σφαιροειδή Γαλαξία Νάνο του Τοξότη και αναμένονται μελλοντικές απορροφήσεις του Μέγα Νέφους του Μαγγελάνου σε μερικά δισεκατομμύρια χρόνια.
