Ανακαλύψεις ανθρώπινων απολιθωμάτων σε σπηλιά στο Μαρόκο που χρονολογούνται στα 773.000 χρόνια προσφέρουν πολύτιμα στοιχεία για μια ελάχιστα κατανοητή περίοδο της ανθρώπινης εξέλιξης. Αυτή η περίοδος σηματοδοτεί τη στιγμή που η εξελικτική γραμμή του Homo sapiens διαχωρίστηκε από τους Νεάντερταλ και τους μυστικούς Ντενίσοβαν, έναν ακόμη προϊστορικό συγγενή μας.
Τα συγκεκριμένα απολιθώματα περιλαμβάνουν κάτω σιαγόνες δύο ενηλίκων και ενός παιδιού, δόντια, σπόνδυλους και ένα μηριαίο οστό, και βρέθηκαν στην “Σπηλιά των Ανθρωπιδών”, κοντά στην Καζαμπλάνκα. Σύμφωνα με τους παλαιοντολόγους που πραγματοποίησαν αυτή την ανακάλυψη, τα οστά παρουσιάζουν έναν ενδιαφέρον συνδυασμό κύριων «πρωτόγονων» και «εξελιγμένων» χαρακτηριστικών.
Η έρευνα που δημοσιεύθηκε στο Nature υποδεικνύει ότι τα εν λόγω απολιθώματα πιθανότατα ανήκουν σε μια εξελιγμένη μορφή του προγόνου μας Homo erectus, ο οποίος ανιχνεύεται στην Αφρική περίπου 2 εκατομμύρια χρόνια πριν και στη συνέχεια επεκτάθηκε στην Ευρασία.
Σύμφωνα με τις διαπιστώσεις των ερευνητών, τα οστά ενδέχεται να προέρχονται από έναν πληθυσμό που εμφανίστηκε λίγο πριν διασπαστούν οι ανθρώπινες εξελικτικές γραμμές, οι οποίες τελικά οδήγησαν στους Homo sapiens στην Αφρική και στους Νεάντερταλ και Ντενίσοβαν στην Ευρασία.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα απολιθώματα ενδέχεται να συνδέονται με τον τελευταίο κοινό πρόγονο των τριών ειδών, αν και κρατούν μια επιφυλακτική στάση. «Θα είχα δισταγμούς να τα χαρακτηρίσω ως τον ‘τελευταίο κοινό προγόνο’, ωστόσο είναι πιθανό ότι βρίσκονταν κοντά στους πληθυσμούς από τους οποίους προήλθαν οι αφρικανικοί Homo sapiens και οι ευρασιατικοί Νεάντερταλ και Ντενίσοβαν» δήλωσε στο Reuters ο Ζαν-Ζακ Ιμπλέν του Ινστιτούτου Εξελικτικής Ανθρωπολογίας «Μαξ Πλανκ» στη Γερμανία, επικεφαλής της μελέτης.
Τα αρχαιότερα απολιθώματα Homo sapiens προέρχονται από το Μαρόκο. Η νέα μελέτη ενισχύει τη θεωρία ότι ο σύγχρονος άνθρωπος εμφανίστηκε στην Αφρική (Jean-Jacques Hublin)
Διακλαδώσεις στην Εξέλιξη
Προγενέστερες γενετικές μελέτες έχουν υποδείξει ότι ο τελευταίος κοινός πρόγονος μεταξύ των σύγχρονων ανθρώπων και των Νεάντερταλ έζησε μεταξύ 765.000 έως 550.000 ετών πριν. Στην Αφρική, αυτός ο προγονικός πληθυσμός απέδωσε τους Homo sapiens, των οποίων τα αρχαιότερα απολιθώματα προέρχονται από το Μαρόκο και χρονολογούνται στα 315.000 χρόνια, σύμφωνα με προηγούμενη μελέτη του Ζαν-Ζακ Ιμπλέν.
Στην Ευρασία, ο πληθυσμός αυτό διασπάστηκε ξανά στους Νεάντερταλ και Ντενίσοβαν, δύο είδη που μυστηριωδώς εξαφανίστηκαν πριν από περίπου 40.000 χρόνια. Λόγω της έλλειψης απολιθωμάτων από αυτή τη σημαντική περίοδο, είναι δύσκολη η κατανόηση αυτής της εξέλιξης. Ένα από τα λίγα παραδείγματα εγκυρότητας είναι τα απολιθώματα του είδους Homo antecessor που βρέθηκαν στην Ισπανία και χρονολογούνται μεταξύ 950.000 και 770.000 ετών πριν.
Ορισμένοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι ο H.antecessor μπορεί να ήταν ο τελευταίος κοινός πρόγονος, αν και η εύρεσή του στην Ισπανία έρχεται σε αντίθεση με την κυρίαρχη θεωρία που υποστηρίζει την αφρικανική καταγωγή του σύγχρονου ανθρώπου.
Αξιοσημείωτο είναι ότι σύμφωνα με τη νέα μελέτη, τα απολιθώματα στην Καζαμπλάνκα φέρουν ομοιότητες με τον Homo antecessor, προσφέροντας ίσως ενδείξεις για μεταφορά γενετικού υλικού μέσω των Στενών του Γιβραλτάρ. Οι εξελίξεις αυτές εγείρουν ερωτήματα για την καταγωγή μας και την ανακάλυψη νέων στοιχείων που θα μπορούσαν να προκύψουν από μελλοντικές ανασκαφές στις παραθαλάσσιες περιοχές της Καζαμπλάνκα, εκτεινόμενες έως και 1,3 εκατομμύρια χρόνια πριν.
Οι ερευνητές που συμμετείχαν στη μελέτη έχουν ήδη εντοπίσει νέα ανθρώπινα απολιθώματα που ελπίζουν να εξετάσουν σύντομα, ενισχύοντας τη διαρκή αναζήτηση της γνώσης γύρω από την ανθρώπινη εξέλιξη.
