Η Επίδραση της Τεχνητής Νοημοσύνης στη Διαδικτυακή Πληροφορία
Η τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ) έχει αρχίσει να επηρεάζει όχι μόνο τον τρόπο που εργαζόμαστε και επικοινωνούμε, αλλά και τις πρακτικές αναζήτησης και λήψης πληροφοριών στο διαδίκτυο. Αντιμετωπίζουμε μια μεταμορφωμένη εποχή όπου οι παραδοσιακές μέθοδοι ανίχνευσης περιεχομένου έχουν αντικατασταθεί από εξελιγμένα εργαλεία ΤΝ, όπως τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα (LLM). Αυτά τα μοντέλα δεν περιορίζονται απλώς στο να καταχωρούν ιστοσελίδες, αλλά λειτουργούν με έναν εντελώς νέο τρόπο, «ρουφώντας» τεράστια ποσά δεδομένων σε εξαιρετικά σύντομο χρονικό διάστημα.
Η Απειλή της Αδιαφάνειας
Τα εξελιγμένα bots όπως το GPTBot και το ClaudeBot ερευνούν τον απέραντο χώρο του διαδικτύου με σκοπό τη δημιουργία εκτενών συλλογών δεδομένων. Όπως σημειώνει ο Ζιλιέν Μαζανέ, ειδικός σε ζητήματα ψηφιακής συλλογής, η βασική τους λειτουργία βασίζεται στα δεδομένα που παρέχονται. Συχνά, η εκπαίδευση των μοντέλων γίνεται με τη χρήση περιεχομένου από το διαδίκτυο, χωρίς επαρκή διαφάνεια σχετικά με την προέλευση αυτών των δεδομένων.
Σε αντίθεση με τις παραδοσιακές μεθόδους ανίχνευσης, που πάσχουν από άγραφους κανόνες, η ΤΝ δεν έχει περιορισμούς στον τρόπο που συλλέγει πληροφορίες. Ο Πέδρο Ορτίθ Ζουάρεθ, ερευνητής στο Common Crawl Foundation, περιγράφει την κατάσταση λέγοντας ότι η υπερφόρτωση των servers μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την παραβίαση της πρόσβασης άλλων χρηστών στον ιστό. Η αναζήτηση πληροφοριών από τα bots μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικό βαθμό αδιαφάνειας για την τεχνητή νοημοσύνη.
Το Κόλπο της Συλλογής Δεδομένων
Ο Έλον Μασκ έχει δηλώσει ότι η εκπαίδευση της ΤΝ χρησιμοποιεί τη συνολική ανθρώπινη γνώση που είναι διαθέσιμη. Σύμφωνα με τον Μπρουνό Μασιμόν, επιστήμονα υπολογιστών, η συλλογή δεδομένων που γίνεται από τα μοντέλα δεν αποτελεί ανεξάρτητη αναπαράσταση της πραγματικότητας αλλά μια περιστασιακή ερμηνεία αυτής. Αναγκαζόμαστε να αναλογιστούμε ποιες προκαταλήψεις και ελλείψεις θα μπορούσαν να επηρεάσουν τα αποτελέσματα αυτών των μοντέλων.
Η πολλαπλότητα των δεδομένων που προέρχονται από τα bots επιτρέπει στους χρήστες να λαμβάνουν πληροφόρηση γρήγορα, αλλά μεταφέρεται η διαφορά ανάμεσα στο ποιοτικό και το ποσοτικό της γνώσης. Η ανάλυση και η αναγνώριση του φυσικού κόσμου απαιτούν περισσότερους πόρους πέρα από τη μορφή κειμένου που περιέχει το διαδίκτυο.
Εμπόδια και Συνοριακή Γνώση
Η πρόσβαση στο διαδίκτυο είναι περιορισμένη κυρίως σε ό,τι ονομάζεται «επιφανειακός ιστός». Ο βαθύς ιστός, που περιλαμβάνει σελίδες που απαιτούν πληρωμή ή εγγραφή, παραμένει απρόσιτος στους ανιχνευτές. Πληροφορίες και γνώσεις που κυρίως προέρχονται από προφορικές παραδόσεις ή εμπορικά δεδομένα δεν είναι προσβάσιμες, αφήνοντας κενά στη γνώση που μπορεί να ανακαλύψει η ΤΝ.
Όπως τονίζει ο Γαλλικός Εθνικός Ινστιτούτο Έρευνας στην Ψηφιακή Επιστήμη και Τεχνολογία, η επίθεση των bots σε φυγάδες ιστοσελίδες, όπως αυτές των κοινωνικών δικτύων, καταδεικνύει το πώς οι διάφορες πλατφόρμες έχουν περιορίσει την πρόσβαση σε καθορισμένα σύνολα δεδομένων, με αποτέλεσμα να καταστούν τελείως αποκλειστικά. Ως αποτέλεσμα, ο ιστός δεν μπορεί να θεωρείται αντανάκλαση των ανθρώπινων γνώσεων και πολιτισμών.
Η Πολυπλοκότητα της Πληροφορίας
Παράλληλα, η συλλογή δεδομένων μέσω ανιχνευτών εισάγει προτιμησιακές αναγνώσεις, καθώς οι πιο δημοφιλείς σελίδες είναι πιθανότερο να εμφανιστούν στην ανίχνευση. Ο Ζιλιέν Μασανέ προειδοποιεί ότι πρέπει να αναρωτηθούμε ποιες πληροφορίες λείπουν από αυτές τις συλλογές, και πώς οι προκαταλήψεις επηρεάζουν την εικόνα της πληροφορίας στην ΤΝ.
Γλωσσικές Ανισότητες
Η γλωσσική αναπαράσταση αποτελεί επίσης σημαντικό παράγοντα. Μελέτες δείχνουν ότι λιγότερο από το 5% των 7.000 γλωσσών που υπάρχουν παγκοσμίως έχουν ψηφιακή παρουσία, κάτι που οδηγεί σε μια διαστρεβλωμένη αντίληψη του παγκόσμιου πολιτισμού. Η τεχνητή νοημοσύνη αγνοεί πολλές γλώσσες, επηρεάζοντας τη δυνατότητα αναπαράστασης των πολιτιστικών δεδομένων που δεν φαίνονται στο διαδίκτυο.
Επιπλέον, η μετάφραση υποφέρει από τα σφάλματα και τις παρερμηνείες που ενδέχεται να προκύψουν από δεδομένα που δεν είναι άμεσα κατανοητά ή πρόσφορα στο εκπαιδευτικό υλικό της τεχνητής νοημοσύνης.
Αναγνωρίσιμα Σφάλματα Στη Γνώση
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η χρήση των μηχανών ΤΝ επηρεάζει την ποιότητα της πληροφορίας που διατίθεται στο διαδίκτυο. Η γρήγορη διάθεση των πληροφοριών μέσω των συστημάτων ΤΝ μπορεί πρώτα να οδηγήσει σε υποβάθμιση του περιεχομένου, καθώς η αυξανόμενη ανάγκη για γρήγορες απαντήσεις οδηγεί στην απώλεια της προσοχής στις πηγές και στα γεγονότα. Στο μέλλον, οι χρήστες ενδέχεται να στραφούν όλο και περισσότερο προς τις μηχανές ΤΝ και αυτό μπορεί να απομακρύνει την προσοχή από την ποιότητα και την αληθινή γνώση.
• Με στοιχεία από τη Le Monde
